Doorgaan naar hoofdcontent

Onderzoek op vraag van de werkgever

In het kort: vanaf nu kan de werkgever elke werknemer met fysieke of mentale problemen naar de arbeidsgeneesheer sturen.

Op 23 mei is dus het Koninklijk Besluit van 24 april 2014 tot wijziging van diverse bepalingen inzake welzijn op het werk in het Belgisch Staatsblad verschenen. En op 1 juni heb ik al aangegeven dat dit KB onder meer inhoudt dat de werkgever nu ook de arbeidsgeneesheer moet verwittigen wanneer de lichamelijke of geestelijke toestand van een werknemer het arbeidsrisico verhoogt.
De gevolgen hiervan zijn echter onderbelicht. Men beseft onvoldoende wat bovenstaande wijziging van de wettekst inhoudt.

Zal ik om te beginnen de originele en de nieuwe wettekst tegen het licht houden. (Waarschuwing: volgende passage kan ernstige slaperigheid veroorzaken).
In het oorspronkelijke KB van 28 mei 2003 betreffende het gezondheidstoezicht op de werknemers stond onder afdeling 3 (Verplichtingen van de werkgever in verband met de toepassing en de uitvoering van het gezondheidstoezicht), artikel 5, paragraaf 2 de volgende zin: "De werkgever neemt de nodige maatregelen om de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer onmiddellijk te verwittigen opdat elke werknemer die klaagt over ongemakken die kunnen worden toegeschreven aan zijn arbeidsomstandigheden, onverwijld wordt onderzocht."
Hiermee kon men al argumenteren dat de werkgever een werknemer naar de arbeidsgeneesheer zou kunnen sturen. Dat kon echter enkel wanneer de werknemer zelf aangaf dat er een probleem was op het werk, en wanneer die dus zelf ook akkoord ging. Nu, als goede Belgen konden we vaak wel de wetgeving op zulke wijze interpreteren dat we een manier vonden om een onwillige werknemer die ernstige problemen vertoonde op het werk, naar de arbeidsgeneesheer te sturen. Een "vervroegd periodiek onderzoek" bijvoorbeeld, of een "spontane raadpleging" waarbij de werknemer schouderophalend bij de arbeidsgeneesheer zat, wanneer die vroeg waarom de man/vrouw een spontane raadpleging had aangevraagd. "Weet ik veel, dokter. Mijn baas zei gewoon dat ik op deze plaats op dit uur mij moest komen aanbieden."
Nu, ik heb zelf ook al regelmatig zulke casussen meegemaakt, en vaak werd ik wel op voorhand al gebrieft door de werkgever/leidinggevende/titularis-arts. "Zij zit vaak tegen zijn collega's te roepen en te tieren, het is niet normaal meer." Of "Hij zit de helft van de tijd strontzat aan zijn bureau te slapen, en de andere helft van de tijd ligt hij erachter." Of "Hij stinkt een uur in de wind, maar niemand durft iets te zeggen". Ik ga in het midden laten of het sturen naar de arbeidsgeneesheer in zulke gevallen de beste oplossing is, of dat men zulke gevallen eigenlijk als een functioneringsprobleem zou moeten beschouwen, en dus als taak voor de hiërarchie. Ik zal niet beweren dat men maar al te vaak die dingen "medicaliseert", in plaats van de eigen verantwoordelijkheid op te nemen.
Maar in ieder geval: het was dus mogelijk om werknemers met fysieke of mentale issues naar de arbeidsgeneesheer te sturen, maar eenvoudig was het niet.
Nu wel.

Wat staat er precies geschreven, na het koninklijk besluit van 24 april 2014?
De werkgever verwittigt de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer: 
- wanneer een werknemer klaagt over ongemakken of tekenen van een aandoening vertoont die kunnen worden toegeschreven aan zijn arbeidsomstandigheden; 
- wanneer hij vaststelt dat de lichamelijke of geestelijke toestand van een werknemer de risico’s verbonden aan de werkpost onmiskenbaar verhoogt.
De preventieadviseur-arbeidsgeneesheer beoordeelt onafhankelijk of deze werknemer aan een gezondheidsbeoordeling moet worden onderworpen en of maatregelen kunnen worden genomen met het oog op de aanpassing van de arbeidsomstandigheden.
De extra tekst laat expliciet toe dat de werkgever zelf een onderzoek aanvraagt, wanneer die oordeelt dat de werknemer een lichamelijk of geestelijk probleem heeft. Het moet uiteraard wel verband houden met het werk, en "de risico's verbonden aan de werkpost verhogen". Maar wat houdt dat in? De hoger beschreven fulminerende furie kan vroeg of laat met bureaumateriaal gaan smijten, en geeft op zijn minst al een verhoogd stressgehalte aan de collega's. Je kunt zelfs argumenteren dat ze een tikkende tijdbom is voor een hersenaneurysma. "Dat is het zesde factuur dat slecht is ingevuld! En ik zal nog eens iets zeggen! Ik-" Bam. Dood. Het dromende drankorgel? Wel, vroeg of laat sukkelt hij van de trap af, of verdrinkt hij in het toilet. De stinkende stakker? Dat is al moeilijker. Misschien dat men dat aan het onafhankelijke oordeel van de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer overlaat. Die de man in kwestie dan wellicht voor zich zal zien zitten, de afspraak die de werkgever via het callcenter heeft gemaakt in zijn zweterige handen. En die, behoudens een ernstige verkoudheid, redelijk snel zal beseffen waarom de werkgever een afspraak heeft gemaakt, en enkele tips zal meegeven.

Okee, okee, dit zijn voorbeelden van een worst case scenario. Maar het moet allemaal nog een beetje leuk blijven, anders wordt het zo saai als een... nu, ja, als een wettekst.
Dit nieuw type van preventief gezondheidstoezicht zal de werkgevers alleszins toelaten om werknemers met ernstige medische problemen, met een mogelijk gezondheidsrisico tijdens de uitvoering van hun werk, bij een specialist ter zake te laten langsgaan. Al bij al nog niet zo'n slechte zaak. Dus ik verwacht dat de werkgevers hier meer en meer beroep op gaan doen. Althans, van zodra ze weet krijgen van deze nieuwe mogelijkheid.

Nog even de te volgen procedure in a nutshell.

Tot slot nog een aantal belangrijke gegevens over dit type onderzoek. Voor de duidelijkheid geef ik het in de vorm van vraag en antwoord.
Moet de werknemer verplicht naar dit medisch onderzoek?
De externe diensten hebben nog geen officieel antwoord gekregen van de overheid, maar op basis van de overige wetgeving kun je al besluiten dat dit wel degelijk het geval is. Als de werkgever van oordeel is dat er een arbeidsgebonden risico bestaat, en de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer dit bevestigt, dan kun je uitgaan van hetzelfde principe als voor een periodiek onderzoek.
Kan de werknemer in beroep gaan?
Ja, hij kan zowel de overlegprocedure als de beroepsprocedure inroepen, volgens de wettelijke termijnen die gelden voor alle preventieve onderzoeken (behalve de voorafgaande gezondheidsbeoordeling, waarbij geen beroep mogelijk is).
Is er een wettelijke termijn vastgelegd waarbinnen het onderzoek moet plaatsvinden?
Nope. Vroeger stond er nog "onverwijld" in de wettekst, wat al net zo lekker vaag was als "as soon as possible". "Hoe snel wil je het?" "Asap!" "Okee, tot volgend jaar dan."
Maar gezien er in de nieuwe wettekst een termijn van 10 werkdagen wordt gesteld voor het inplannen van een spontane raadpleging, zou ik hier van uitgaan.

Populaire posts van deze blog

Cyanide

En nog eens een strikt arbeidsgeneeskundig blogartikel. Een van de aan mij toegewezen bedrijven heeft informatie gevraagd over cyanides. Redelijk gespecialiseerde informatie wellicht, maar relevant voor bedrijven die met blauwzuur werken. En om collega's arbeidsgeneesheren en preventieadviseurs het opzoekwerk te besparen, maak ik de tekst ook maar publiek. --- CYANIDE 1. Fysische en chemische eigenschappen HCN Heerlijk verfrissend... eh, ruik ik amandelen? HCN is een kleurloze vloeistof of kleurloos gas met de karakteristieke geur van bittere amandelen. HCN gas en vloeistof zijn mengbaar met water en oplosbaar in ethanol en ether. Het kook- en smeltpunt van HCN zijn respectievelijk 25,70°C en -13,24°C. HCN wordt gebruikt als ontsmettings- of desinfectiemiddel, of in chemische syntheses. NaCN en KCN De zouten NaCN en KCN zijn witte, kristallijne vaste stoffen met een lichte amandelgeur. Het smeltpunt van NaCN is 560°C en van KCN 620-635°C. KCN is goed oplosbaar i

Is maté oké?

Maté is een infusie van yerba maté bladeren in heet water. Het lijkt nog het meeste op thee, en wordt in de Zuid-Amerikaanse landen ook in plaats hiervan en in plaats van koffie gedronken. Eeuwenoud symbool van gezondheid en vriendschap, is deze drank er hét sociale bindmiddel. Maté is ook in de lage landen verkrijgbaar, in kruidenwinkels maar ook in grootwarenhuizen. En het heeft een afzetmarkt. Niet alleen bij inwijkelingen uit Zuid-Amerika. Maté wordt, naast groene thee, namelijk ook aanbevolen als hulpmiddel bij afvallen. Op een relatief bekende website staat maté geklasseerd onder "planten zonder risico", "... U kunt ook rechtstreeks thee van maté of groene thee nemen: gemakkelijk te vinden en veelvuldig gebruikt ..." Tal van dieetwebsites raden ook maté aan, omwille van tal van redenen: naast bijkomend gewichtsverlies, heeft het een beschermend effect op het hart. Het doet de slechte cholesterol dalen en beschermt tegen beschadigingen van het DNA. Het h

Artificiële intelligentie op het werk: voorbeeld van een nuttige toepassing voor de preventieadviseurs

Het is moeilijk om specifieke voorspellingen te doen over wat er de komende jaren belangrijk zal zijn op het vlak van preventie op het werk in België, omdat dit afhankelijk is van verschillende factoren zoals de ontwikkelingen op het gebied van technologie, wetgeving en economie. Het is wel waarschijnlijk dat artificiële intelligentie een belangrijke rol zal spelen. EU-OSHA en Eurofound hebben recent rapporten gepubliceerd over hoe AI de arbeidsomstandigheden kan beïnvloeden. Ook zal de nieuwe campagne van EU-OSHA voor 2023-2025 focussen op nieuwe digitale technologieën op het werk. Ik heb daar in de zomer van 2022 al een aantal artikelen aan besteed, en naar aanleiding hiervan heeft Ruben Baes van Amelior me gevraagd om er een workshop over te geven aan preventieadviseurs, wat ik met veel plezier ook heb gedaan. Het is echt een boeiend onderwerp, en mensen beseffen nog niet hoeveel ze nu al in contact komen met AI op het werk. Die suggesties die Outlook geeft om te antwoorden op een m