(Arbeids)geneeskundige sprokkels

Zoals ik in een eerdere blogpost al aangaf, heb ik een aantal syntheses gemaakt van presentaties op de Nationale Dagen voor Arbeidsgeneeskunde. De presentatie van Marie-Claire Lambrechts over cannabis en werk staat online . De aandachtspunten geef ik hieronder weer. Het VAD-dossier over cannabis is in 2019 geüpdatet. Dit geeft een overzicht van de belangrijkste wetenschappelijke bevindingen. NB Op 16/12/2019 is er ook een overzicht verschenen in de e-Folia. Algemeen De effecten van hennepplanten kunnen worden onderverdeeld in twee grote groepen: de psychoactieve effecten (belangrijkste: THC) en niet-psychoactieve effecten (belangrijkste: CBD). De medicinale effecten van cannabis zijn bewezen bij twee zeldzame gevallen van ernstige epilepsie (herinner je je nog, die hele heisa toen Maggie De Block zei dat de ouders van dat epilepsiepatiëntje dan maar in Nederland hun cannabisolie moesten gaan halen). Ook als middel tegen misselijkheid bij chemotherapie heeft het bewezen...

Zoals ik in een eerdere blogpost al aangaf, heb ik een aantal syntheses gemaakt van presentaties op de Nationale Dagen voor Arbeidsgeneeskunde. De presentatie van dr. Bertien Buyse over slaapapneu en rijden staat online . De aandachtspunten geef ik hieronder weer. Definitie slaapapneu Minstens vijf obstructieve respiratoire events per uur slaap + een van de volgende symptomen: slaperigheid, wakker worden met ademtekort, snurken, diagnose van geassocieerd medische of psychiatrische aandoening. Of minstens vijftien obstructieve respiratoire events per uur slaap. Slaperigheid overdag Bevraagd via de Epworth Sleepiness Scale (ESS). Niet altijd aanwezig bij patiënten met slaapapneu! Ook geen significant klinisch verband tussen de ernst van slaapapneu en slaperigheid. Verkeersongevallen Slaapapneu leidt tot 271% meer ongevallen! (NB staat fout in de presentatie) . Vergelijk met alcoholisme: geeft 100% meer risico. Wanneer behandeld met CPAP, daalt dit risico...

Update 12/02 zie onderaan. Recent hebben verschillende gemeentebesturen, ondernemingen en interne en externe diensten een officiële omzendbrief ontvangen uitgaande van de FOD Mobiliteit, over het medisch rijgeschiktheidsonderzoek groep 2. Naast enkele algemene richtlijnen tips and tricks staat hier ook in vermeld dat het oogonderzoek moet uitgevoerd worden door een oogarts, dat dit - ten onrechte - door sommige centra zelf worden uitgevoerd, en dat ze dit vanaf september a.s. ook effectief zullen controleren. Wat betekent dit nu concreet, mogen de externe diensten deze oogonderzoeken niet langer zelf uitvoeren? Hieronder vind je terug wat letterlijk in de wetgeving staat, en wat het concreet betekent. De wetgeving Klaar voor wat saaie teksten? Lees dan gerust verder. Indien niet, sla het dan gewoon over en lees enkel het besluit. Ik heb sowieso de relevante passages in het rood gezet. Koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs. (B.S. 30.04...

Herinnert u zich nog dat verschrikkelijk ongeval in Kortenberg, van een tijdje geleden? Een vrachtwagen reed een bankkantoor binnen, en hierbij kwam een meisje van twee jaar om. Omdat ik zelf vader ben van twee jonge meisjes, greep dit nieuwsbericht me bij de keel. Nadien blijkt de trucker een epilepsiepatiënt te zijn. Onmiddellijk wordt zijn rijgeschiktheid voor een periode van drie maanden ingetrokken. Hoe is het mogelijk dat hij medisch geschikt verklaard werd, vraagt men zich af. De dokter van de vrachtwagenchauffeur bevestigt hierop dat de man al 25 jaar gekend is met epilepsie, maar dat zijn laatste aanval dateert van 10 jaar geleden. Ik stel me de vraag of het delen van zulke informatie geen schending is van het beroepsgeheim, maar daar ga ik hier niet op focussen. Dit verhaal doet me denken aan gelijkaardige dossiers. Komt een werknemer op werkhervattingsonderzoek. Ziek omwille van epilepsie, of suikerziekte, of een hartinfarct. En nogal eens blijkt dat deze werknemer g...

De obese vrachtwagenchauffeur zit tegenover me in zijn ondergoed. Hij komt voor een verlenging van zijn rijgeschiktheid groep 2. "Doet u aan sport?" vraag ik hem. "Jazeker," verzekert hij me. "Transport!" waarop hij buldert van het lachen; zijn drie onderkinnen wiebelen vrolijk mee. Hij geeft toe dat hij regelmatig vermoeid is overdag, en dat hij luid snurkt. Een duidelijk geval van slaapapneu, dat later ook bevestigd zal worden door een slaaponderzoek. Hij is pas terug rijgeschikt, één maand na het instellen van een succesvolle behandeling. En terecht, want chauffeurs met slaapapneu raken drie tot zeven keer vaker betrokken in auto-ongevallen. Het probleem van slaperige chauffeurs blijft echter niet meer beperkt tot zulke duidelijke klinische gevallen als hierboven. Slaperig achter het stuur zitten zorgt voor de meeste ongevallen in het verkeer. Meer dan alcohol, overdreven snelheid of drugs. Het is de hoofdoorzaak van een op de drie dodelijke ...

En uiteraard doel ik hier op de “code 69” die in bepaalde omstandigheden zal worden genoteerd op het rijbewijs. Of wat dacht je anders?   Al op 25 april 2015 is richtlijn 2051-653 verschenen in het Europees Publicatieblad. Deze richtlijn wilt de codes op de rijbewijzen in gans Europa harmoniseren, opdat bijvoorbeeld een code 69 in elk Europees land hetzelfde betekent. Code 69 doelt op het verplicht gebruik van een alcoholslot; tot dusver werd in België hiervoor code 112 gebruikt. Niet langer dus.   In feite worden een hele reeks codes geharmoniseerd. Er zijn een aantal nieuwe bijgekomen, een aantal zijn vereenvoudigd, en een aantal zijn geschrapt. Op het attest voor de kandidaat van groep 2 staan nu de nieuwe codes (ook voor groep 1 ). Code 69 moet je handmatig toevoegen onder "aanpassingen aan het voertuig", by the way. Ook de documenten voor het oogonderzoek door de oogarts zijn gewijzigd (ook voor groep 1 ).   België had tot 1 januar...

De gemeentebesturen hebben begin dit jaar een mailing ontvangen van de FOD Mobiliteit en Vervoer. Er circuleren valse rijgeschiktheidsattesten groep 2. Het attest mag bijgevolg enkel aanvaard worden als er een handtekening in blauwe inkt op het document aanwezig is en een stempel van de arts. Ik heb deze informatie begin dit jaar intern verspreid, maar af en toe zondigt men alsnog tegen deze richtlijn, en wordt het attest geweigerd. En moet ik bovenstaande informatie weer opduikelen als reminder. Onlangs kreeg onze IT-dienst het probleem ook voorgeschoteld, en gaven ze aan dat ze de issue structureel op konden lossen met een ingescande handtekening in het blauw en een kleurenprinter. Wat uiteraard niet de bedoeling is :-D, ik heb ze snel op andere gedachten gebracht. Maar het illustreert wel dat de voorgestelde maatregel van het FOD niet waterdicht is. Eigenlijk moet men gaan evolueren naar een volledig digitaal systeem; maar dat zal niet voor morgen zijn... Dus,...

Er gelden nu in heel Europa dezelfde regels voor rijgeschiktheid bij apneupatiënten. Ook België heeft zijn wetgeving aangepast. Deze is op 20 augustus 2016 in voege gegaan. Maar in feite verandert er niet zoveel. Voor de ongeduldige lezer geef ik hieronder de concrete beslissingsboom weer. Lichte slaapapneu: geschikt Matige of ernstige slaapapneu: Geen (attest van) behandeling: niet geschikt Wel medische opvolging en therapietrouw: geschikt Eerste maal na diagnose: Groep 1: max. 2 jaar Groep 2: max. 1 jaar Verlenging rijgeschiktheid: Groep 1: onbeperkt Groep 2: max. 5 jaar Nog steeds aan het lezen? Waarom? Je hebt toch alle nodige informatie al? Ah, je zit wellicht in de een of andere saaie vergadering. Okee, als je toch niets beters te doen hebt, bij deze wat meer uitweiding. Een matig obstructief slaapapneusyndroom komt overeen met 15 tot 29 perioden van apneu of hypoapneu per uur (apneu-hypoapneu-index), een ernstig obstructief slaapapneusyndr...

Haast elke dag zie ik wel iemand bellen terwijl hij of zij aan het rijden is; en elke keer erger ik me weer: waarom investeren ze niet even 50 euro in een handenvrij toestel?  Maar eigenlijk maakt dat niet zoveel uit. Het is niet de hand die van het stuur af is die het bellen tijdens het rijden zo gevaarlijk maakt (het helpt natuurlijk ook niet), maar de aandacht die van de weg af is, en gericht op de spreker aan de lijn. Zoals uit onderzoek steeds duidelijker blijkt: de mens is een verschrikkelijke multitasker. Dus ofwel let je op de weg, ofwel geef je aandacht aan de beller.  De sociale situatie is niet te vergelijken met de aandacht die je richt op een medepassagier, die wijselijk zijn mond houdt wanneer het verkeer wat te druk wordt, of behulpzaam "OH MIJN GOD EEN VRACHTWAGEN WE GAAN ERAAN" roept, wanneer je eventjes over de witte streep gaat (en werkelijk, mijn lieve echtgenote, het was nergens voor nodig om zo dramatisch te doen). Het is - gelukkig ...

Werknemers die alleen met een (bedrijfs)wagen rijden, hebben noch een veiligheidsfunctie, noch nood aan een medische schifting. Vervoert die collega's, dan is het wel een veiligheidsfunctie, maar een medische schifting is nog steeds niet nodig. En iemand die een medische schifting moet hebben, zoals een vrachtwagenchauffeur of buschauffeur, heeft niet noodzakelijk ook een veiligheidsfunctie. Maar soms wel. Simpel, dat begrijpt iedereen zonder problemen. Ja toch! Niet dan? *Zucht* Vooruit, ik zal het dan maar wat verder uitleggen. De medische schiftingen zijn sinds november 2009 versoepeld. Het is nu namelijk niet meer nodig bij de meeste houders van een rijbewijs B om een medische schifting te bekomen, ook niet als je collega's vervoert (zie voor meer info hierover " Niet meer geschift "). Een veiligheidsfunctie omvat een werkpost waarbij je, kort gezegd, de veiligheid van andere werknemers in gevaar kan brengen. Als je alleen met de wagen rijdt, kun je wel andere ...

Wow, mijn aantal blogberichten is de laatste jaren exponentieel gedaald! Met deze tekst evenaar ik alvast het resultaat van 2010 *yay*. Ja, ik heb besloten om mijn ouwe blog weer wat nieuw leven in te blazen. Pure egotripperij hoor, ik heb gewoon de laatste tijd weer gemerkt dat de oude artikels nog steeds veel gelezen worden en ik dacht "waarom niet opnieuw een aantal nieuwe schrijven". Mijn uitgebreide schare fans kan dus een gezamenlijke zucht van verlichting slaken :-P. Ik zal beginnen met een kort bericht dat ik nog in een schuif liggen had, over het KB van 25 Januari 2011 tot wijziging van het KB van 4 mei 2007 betreffende het rijbewijs, de vakbekwaamheid en de nascholing van bestuurders van voertuigen van de categorieën C, C+E, D, D + E en de subcategorieën C1, C1 + E, D1, D1+E, gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 7.2.2011. Als je dit al een lange en moeilijke zin vond, wacht dan op de volgende. Want krachtens dit KB zijn bestuurders van voertuigen (of co...

Zo, ik laat je dit keer niet zolang meer wachten! In 2008 is er serieus gerommeld in de wetgeving rond de medische schiftingen, getuige ook mijn tekstjes hierover in de maanden augustus en september van vorig jaar. Maar de belangrijkste wijziging heb ik nog niet beschreven. Op 15 november 2008 is er namelijk een wetswijziging in werking getreden. Ik zal de wetgever even citeren: “Ingevolge een wijziging in het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs is het medisch onderzoek voor houders van een Belgisch of Europees rijbewijs geldig voor de categorie A, B of B+E, niet meer vereist voor: het vervoer van personeel georganiseerd en uitgebaat door een werkgever met eigen, gehuurd of in leasing genomen materieel en op eigen verantwoordelijkheid; het vervoer georganiseerd en uitgebaat door fysieke of rechtspersonen ten behoeve van hun cliënteel; vervoerdiensten georganiseerd ten behoeve van hospitalen, klinieken (behalve het vervoer van personen met ambulanc...

Mijn blog begint wat eenzijdig te worden: de laatste drie artikelen gingen alle over rijgeschiktheid. Maar onlangs kreeg ik via het werk bericht dat er (nog) een wetswijziging voor rijgeschiktheid groep 2 gaat ingevoerd worden. Dus, nu we toch bezig zijn, volgt hier dan ook het vierde artikel over rijgeschiktheid voor groep 2. De maximale duur voor rijgeschiktheid voor groep 2 bedraagt vijf jaar. Om medische redenen kan dit in de duur beperkt worden. Iemand met een pacemaker bijvoorbeeld moet elk jaar zijn medische schifting vernieuwen, telkens met een positief attest van de cardioloog (dat de batterijtjes nog niet plat zijn, haha). Maar er is ook een beperking in de duur, gebaseerd op leeftijd. Ben je ouder dan 50 jaar, dan moet je om de drie jaar je weer, uhm, geschift laten verklaren. Ah, denk je dan misschien, dan ga ik best de dag vóór mijn vijftigste verjaardag mijn rijgeschiktheidsattest laten verlengen? Wel, neen. Vanaf 50 is de maximale duur drie jaar, dus dan tellen we t...

Voor het behalen van een medische schifting (rijbewijs van groep 2) moet de kandidaat een vragenlijst invullen. Dit omvat twintig vragen die moeten helpen om te evalueren of de kandidaat enige ziekten of aandoeningen heeft die het normaal besturen van een voertuig zou kunnen verhinderen of belemmeren. Klinkt ingewikkeld he? Wacht tot je de vragenlijst ziet! 1 Bent u in behandeling of in behandeling geweest voor een aandoening van het centraal of perifeer zenuwstelsel, een hersenbloeding, een hersenletsel, een schedelfractuur, een coma ? 2 Bent u in behandeling of in behandeling geweest voor belangrijke stoornissen in uw oordeels-, perceptie-, aanpassingsvermogen of voor een aandoening van de psychomotorische reacties? 3 Bent u voor een geestesziekte of een andere psychiatrische aandoening in behandeling of in behandeling geweest? 4 Hebt u grote aanpassingsmoeilijkheden die zich bijvoorbeeld uiten door een onaangepast verkeersgedrag, overdreven risiconeming, ongecontroleerd gedr...

Huidkankercellen hebben een andere geur. Amerikaanse onderzoekers vergeleken de lucht boven een aantal huidkankercellen met die boven gewone cellen. De chemische samenstelling van die lucht verschilde. Een profiel voor de geur van kankercellen kan worden opgesteld. Op termijn zou zo een goedkope en pijnloze manier van testen kunnen ontwikkeld, ter vervanging van de biopsie. Ook andere onderzoekers werken aan manieren om kanker op te sporen aan de hand van geur. Zo worden er honden getraind om blaaskanker in urinemonsters op te sporen door eraan te ruiken. Het gebruik van het reukorgaan als diagnosemiddel is niet nieuw. Een sterk ontregelde diabetes bijvoorbeeld geeft een karakteristieke fruitgeur van de adem, door de aceton die wordt geproduceerd bij diabetische ketoacidosis. De ernst van een infectie kon men al inschatten door de geur die vrijkwam boven de wonde. Of om het minder ver van huis te zoeken: een acute opstoot van ethylisme evalueer ik onder meer door de karakteristieke eth...

Het is alweer een tijdje geleden dat ik iets gepost heb op mijn blog (veel bezig geweest met de bouw en in de tuin). Zal ik het nog eens hebben over het rijgeschiktheidsattest. Recent is daar een hele heisa rond geweest, ik heb er ook over geschreven in " Geschifte wetgeving ". Nu zijn de werkgevers en masse hun personeel aan het sturen voor medische schiftingen, uit (terechte) vrees dat ze anders fikse boetes gaan moeten betalen. Ik ga er niet verder over uitweiden, ik heb in het eerder blogartikel al genoeg gezanikt over het feit dat de wetgeving niet duidelijk is. Er gaat nu wel een wetswijziging komen om hieraan te verhelpen. (Aan de onduidelijke wetgeving, niet aan mijn gezanik.) Ondertussen hebben de werkgevers wel al het geld voor de extra schiftingen mogen ophoesten, maar bon. Beter laat dan nooit. Voor de vrachtwagenchauffeurs verandert er alleszins niets. De voorwaarden voor een medische schifting bij rijbewijs C blijven hetzelfde. De schifting voor rijbewijs B z...

Een tijd geleden heb ik het gehad over slaapapneu en rijgeschiktheid, in mijn blogartikel Luide Snurkers . Onlangs nog heb ik gelezen dat apneu-patiënten door hun slaapgebrek een zevenmaal grotere kans op verkeersongelukken hebben. Ik weet wel niet of de onderzoekers rekening hebben gehouden met het feit dat een aantal van die apneuers ook behoorlijke drinkebroers zijn (en ik meen me te herinneren dat alcohol en rijden ook niet zo goed samengaan), maar dat terzijde. Zoals ik dus al in het eerder blogartikel had uitgelegd, stokt bij apneu de ademhaling tijdens de slaap geregeld meer dan 10 seconden. De hersenen krijgen in de smiezen dat hun zuurstofvoorraad behoorlijk aan het slinken is, en ze trekken aan de alarmbel. De arme apneu-patiënt zal zo tal van keren tijdens de nacht door de eigen hersenen gewekt worden (meestal zonder dit te merken), en is hierdoor vaak 's morgens niet uitgerust. Hij of zij heeft daardoor een kleiner concentratievermogen en een groter risico om achter h...