(Arbeids)geneeskundige sprokkels

Uit een studie van de KU Leuven blijkt dat 70% van de leraren zich onvoldoende opgeleid voelt om met nieuwe digitale technologieën om te gaan. Ze erkennen de voordelen, zoals differentiatie in de klas, maar vrezen ook voor technostress, een hogere werkdruk en onzekerheid over hun beroep. Er wordt benadrukt dat continue professionele ontwikkeling essentieel is om met deze veranderingen om te gaan. De impact van digitalisering op onderwijsprofessionals De studie van de KU Leuven in samenwerking met onderwijsvakbonden COC en COV onthult gemengde gevoelens onder onderwijspersoneel over digitalisering. Hoewel de meerderheid positief staat tegenover digitalisering, ervaart een gelijk aantal personen een “techno-overlading”. Een significante meerderheid van de leraren, namelijk 7 op de 10, ervaart een tekort aan training voor het omgaan met nieuwe digitale technologieën. Deze perceptie is wijdverspreid onder onderwijspersoneel, waarbij velen geloven dat deze technologieën hun werk aanzi...

Alle werkgevers met meer dan twintig werknemers moeten afspraken maken rond deconnectie. In een toolbox geef ik informatie over het recht op deconnectie acht concrete bedrijfscasussen een plan van aanpak met concrete tips.

 Deze tekst is op 1 maart 2022 verschenen in PreventActua De recente discussie over nachtwerk doet heel wat stof opwaaien. Zo ook bij arbeidsarts Edelhart Kempeneers. Voor de economie zou een soepelere regeling rond nachtwerk een zegen zijn; op het vlak van veiligheid en gezondheid daarentegen… Discussie “Werknemers worden empowered!”, verzekert de consultant me. Het jaar is 2016. Ik zit in een workshop over de evolutie van de arbeidsmarkt. “De arbeidsmarkt fragmenteert. Werknemers werken niet meer voor één werkgever, maar krijgen meer autonomie en kunnen zelf bepalen voor wie ze werken, hoeveel en wanneer.”   Ik moet hieraan terugdenken wanneer ik de geanimeerde discussie volg over het nachtwerk. PS-voorzitter Paul Magnette ziet geen brood in een eventuele soepelere regeling rond nachtarbeid, waar de e-commercesector nochtans al erg lang vragende partij voor is. Hij wil dan eerder kiezen voor een ‘e-commerce-uitstap’. Niet alleen om de werkomstandigheden van de medewerkers va...

Deze tekst is eerder verschenen in preventActua 03/2021 Een artikel in BMC Psychology toont aan dat stigma op de werkplek een negatieve invloed heeft op de loopbaan en het welzijn van mensen met psychische problemen en ziekten. Als groep hebben ze drie tot zeven keer meer kans op werkloosheid. Het artikel duidt vier elementen aan die een negatieve invloed hebben op de duurzame werkgelegenheid van deze werknemers. 1. Negatieve stereotypen De belanghebbenden op de werkplek (HR, leidinggevenden, ...) hebben dikwijls een algemeen negatieve houding ten opzichte van mensen met psychische aandoeningen. Dergelijke vooroordelen zorgen ervoor dat werkgevers minder snel werknemers met een psychische aandoening in dienst nemen, en eerder geneigd zijn om ze te laten gaan.   2. Het disclosure -dilemma Moet de werknemer een psychische aandoening melden aan de werkgever? Enerzijds kan deze openbaarmaking leiden tot stigmatisering en discriminatie, en zelfs tot werkloosheid. Zo kan het zijn dat ee...

Op deze blog heb ik het al vaak gehad over goede voornemens, waaronder de mijne. Welke je kunt kiezen, hoe je die moet opstellen, en nog het belangrijkst, op welke manier je die opvolgt en bijstuurt. Bij de start van een nieuw kalenderjaar, waarbij tal van mensen hun goede voornemens van het voorgaande jaar weer van onder het stof halen, hier nog even de basics. 1 Doelen: Begin met de "big picture" Denk goed na over je doelstellingen. Wat wil je starten/verbeteren/behouden?  Wat zijn uiteindelijk de basics? Een fysiek gezond lichaam Een gevoel van mentaal welzijn Deze twee basisbeginselen kun je verder gaan opdelen. Wat begrijp je bijvoorbeeld onder fysieke gezondheid? Dat kan zijn  Afwezigheid van ziektes Afwezigheid van pijn Gevoel van fitheid Gezond gewicht En mentaal welzijn bereik je, afhankelijk van je voorkeuren, door kunnen omgaan met stresserende situaties goede familiebanden een uitgebreide vriendenkring zelfontwikkeling Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Your mil...

Hoe moeilijk kan het zijn om een half uur vrij te houden, om eventjes tussendoor een blogartikel te schrijven, een dat NIET verband houdt met je-weet-wel wat? Behoorlijk moeilijk, as it turns out. Ik denk dat veel mensen hier nu opnieuw mee geconfronteerd worden; het is opnieuw pompen of verzuipen. Snel schakelen, snel beslissen, informatie opzoeken en op basis daarvan advies verlenen. En de volgende dag mag alles opnieuw, want dan zijn er nieuwe richtlijnen of nieuwe cijfers en waar blijft die levering ? En gezien iedereen hetzelfde doormaakt, is er ook een exponentiële toename van vragen, mails en vergaderingen.  Dus dan werken de normale technieken niet, zoals je zorgvuldig opgestelde takenlijst, of je grafisch vormgegeven opvolgmiddel voor je doelen (zoals schrijven). En dan helpt het ook niet dat je "een half uur schrijven" inplant als activiteit in je agenda, want de mails, telefoons, sms-sen, whatsapp-berichten en Teams calls trekken zich daar niets van aan, en blijven...

Perfectionisme is een gekende risicofactor voor angst en stress, leidend tot depressie en burn-out. Dat komt onder meer door het piekeren gepaard met onaangepast perfectionisme. Het aanhoudend negatief denken heeft een negatieve invloed op het gemoed en het zelfbeeld.  Volgens een recent onderzoek, gepubliceerd in Behavioral and Cognitive Psychotherapy , blijkt dat ook de overtuigingen over dit piekeren zelf een negatieve invloed hebben. 1033 jongvolwassenen tussen 18 en 30 jaar vulden een vragenlijst in met de volhardingssubschaal van de Perfectionism, Persistence and Perseveration Questionnaire (PPPQ-22). De proefpersonen werd gevraagd uitspraken te beoordelen als: "Soms merk ik dat ik doorga, zelfs als het geen zin heeft om door te gaan." Ze voltooiden ook beoordelingen van metacognitieve overtuigingen. Deze omvatten positieve overtuigingen over piekeren, negatieve overtuigingen over de onbeheersbaarheid en schadelijkheid van piekeren, en overtuigingen over de noodzaak om ...

Je hebt waarschijnlijk gehoord van de tantaluskwelling? Tantalus is een zoon van Zeus, en een echte eikel. Zo vertelt hij goddelijke geheimen door, steelt ambrozijn (godenvoedsel dat onsterfelijkheid geeft), en als klap op de vuurpijl schotelt hij de goden zijn eigen in stukken gesneden zoon Pelops voor, enkel om te testen of ze wel alwetend zijn. Genoeg is genoeg, denkt Zeus, en stuurt hem naar de onderwereld, waar hem een eeuwigdurende kwelling wacht. Tantalus staat in een vijver. Het water komt hem tot de lippen, maar hoewel hij vreselijke dorst heeft, kan hij geen slok nemen. Telkens wanneer hij dit probeert, zakt het water plotseling weg. Zijn honger kan hij ook niet stillen. Vlak boven zijn hoofd hangen de lekkerste vruchten. Maar elke keer dat Tantalus zijn hand uitstrekt om een vrucht te grijpen, jaagt een stormwind ze buiten zijn bereik. Erg he? Dat tot in de eeuwigheid. En niets dat Tantalus eraan kan doen. Of toch wel? De kwelling zit er voor Tantal...

De OSHA heeft op 15 november 2019  een 215 pagina tellend rapport over werkgerelateerde musculoskeletale aandoeningen (MSA) in Europa gepubliceerd. Ik geef de belangrijkste conclusies hieronder weer. Meer dan de helft van de EU-werknemers (58%) meldt klachten over MSA. Hiermee is dit nog steeds de belangrijkste werkgerelateerde aandoening . Het effect van deze MSA's mag niet worden onderschat. De uitdaging van werkgerelateerde MSA's is op Europees niveau erkend en aangepakt, maar er zijn extra inspanningen nodig op het gebied van preventie. Nieuwe trends op de arbeidsmarkt kunnen zowel een positieve als negatieve impact hebben: de vergrijzing van het personeelsbestand, de groeiende werkgelegenheid in de dienstensector, de nieuwe bedrijfsmodellen en vormen van werkgelegenheid, nieuwe vormen van werkorganisatie, digitalisering, zittend werk, enz. MSA-preventie moet zich aanpassen aan deze nieuwe trends en veranderingen. Inspanningen om MSA's op ondern...

De dagen zijn aan het korten, de zomervakantie is nu al enkele weken achter de rug. De herfst is in aantocht, en dit alles heeft toch een zekere impact op het gemoed van de mensen. Ik wil zeker niet veralgemenen, maar elk jaar merk ik dat rond deze periode (september-oktober) werknemers die op arbeidsgeneeskundig consult komen, prikkelbaarder zijn én dat collega's op het werk meer klagen. Ook dit jaar ervaar ik weer een opmerkelijke toename van het aantal klachten dat tot bij mij geraakt. In de eerste maanden van het kalenderjaar zijn er ook wel gemoedswisselingen, maar dan zie je eerder wat depressieve mensen, een fenomeen dat beschreven staat als Seasonal Affective Disorder (en ik ben er zeker van dat men heeft gezocht tot men de juiste woorden had om "SAD" te vormen). Rond deze tijd vind ik dat men niet zozeer droevig is, maar wel langere tenen heeft. "Het vallen van de bladeren," placht mijn grootmoeder te zeggen. Zij baatte destijds een winke...

Enkele weken terug ging het als een lopend vuurtje dat de Wereldgezondheidsorganisatie burn-out als een officiële ziekte zou opnemen in haar nieuwe versie van ziekteclassificatie. De organisatie publiceerde de volgende dag een rechtzetting: burn-out zal in de ICD-11 geregistreerd staan als werkfenomeen: een syndroom als gevolg van chronische stress op de werkplek die niet met succes is gemanaged. Een burn-out leidt tot gevoelens van vermoeidheid, een negatieve houding ten opzichte van de job en een afname van de productiviteit. Op zich niet zo veel nieuws dus. Ook in de huidige, tiende versie van de ICD staat burn-out al vermeld onder "problems related to life management difficulty". De definitie wordt wel uitgebreid, en wordt specifiek gelinkt aan het werk. Maar een aparte, 'echte' ziekte wordt het niet. Dat zal ook niet voor direct zijn, mocht er toch nog iets wijzigen. De huidige versie van de ICD dateert van 20 jaar geleden; de volgende is pas vanaf 2022 va...

Dit artikel is eerder verschenen als "Opinie: Burn-out is geen ziekte" in de PreventActua 14/2019 van 7 augustus 2019. Het nieuws ging als een lopend vuurtje rond dat de Wereldgezondheidsorganisatie burn-out als een officiële ziekte zou opnemen in haar nieuwe versie van ziekteclassificatie. De organisatie publiceerde de volgende dag een rechtzetting: burn-out zal in de ICD-11 geregistreerd staan als werkfenomeen. Arbeidsarts Edelhart Kempeneers geeft zijn kijk op het al dan niet erkennen van burn-out als een ziekte. Werkfenomeen De Wereldgezondheidsorganisatie ( World Health Organization , WHO) zal burn-out in de ICD-11 ( International Classification of Diseases ) registreren als werkfenomeen ( occupational phenomenon ), en niet als ziekte zoals eerst even gedacht werd .  Een werkfenomeen is een syndroom als gevolg van chronische stress op de werkplek die niet met succes is gemanaged. Een burn-out leidt tot gevoelens van vermoeidheid, een negatieve houdin...

Een tijdje terug heb ik een verhaal gelezen over Boeddha, met een interessante levensles. Ik herinner me de details niet meer precies, maar het komt op het volgende neer. Op een dag is de Boeddha met een leerling aan het wandelen. Plots stormt een boze jongeman op hen af en begint allerlei verwensingen te roepen naar de Boeddha. En niet van de minste, het is een shitstorm van jewelste. Met echt wel een aantal inventieve woordspelingen en zo, eigenlijk best goed gevonden. Enfin, je had erbij moeten zijn. Maar de Boeddha blijft onverstoord glimlachen, en uiteindelijk druipt de jongeman onverrichterzake af. "Hoe kon je zo rustig blijven?" vraagt de leerling achteraf verbijsterd. "Werd je er niet door geraakt? Die van de mislukte zeeleeuwabortus bijvoorbeeld deed echt mijn bloed koken…" "Vertel me eens," antwoordt de Boeddha, "als je een geschenk koopt voor iemand, en die persoon wilt het niet aannemen, van wie is dan dat geschenk?...

"Hey, hoe gaat het?" "Ja, druk hé." "Pff, ik weet wat je bedoelt, hier ook. Druk druk." "Ja, hoog tijd voor een vakantie!" Hoe vaak ik deze conversatie al niet heb gehoord. Vroeger deed ik daar lustig aan mee, maar nu niet meer. Gevolg? "Hey, hoe gaat het?" "Goed, met jou?" "Ja, druk hé... Jij ook zeker?" Ja, ik heb het druk, jij hebt het druk, hij zij, wij hebben hebben het allemaal zo verschrikkelijk druk. Het overheerst onze hele mindset. Als hamsters in een wiel, aangedreven door inkomende mails en telefoons. Voel je de burn-out al aankomen? Nood aan vakantie, om je batterijen dringend weer op te laden? Maar al die stress zit in je hoofd; je creëert je eigen hel. Er zit geen sabeltandtijger achter je aan; je leven hangt er niet van af of je die mails al dan niet beantwoordt. Net zoals de hamster in het wiel, heb je de keuze of je harder of trager gaat lopen, of dat je er helemaal ...

Ga je op vakantie? Een goede voorbereiding op het werk kan je veel stress besparen. Ik geef enkele tips mee. 1 Voorzie een back-up Is er een collega tot wie men zich zal kunnen wenden tijdens je vakantie? Stem dit onderling af, en communiceer dat duidelijk in en buiten de onderneming, biojvoorbeeld via je afwezigheidsbericht. Zo vermijd je dat je smartphone een tikkende tijdbom wordt in het geval van dringende vragen. 2 Denk goed na over je afwezigheidsbericht Sowieso is het nodig om tijdens je afwezigheid een automatisch antwoord te voorzien. Niets vervelender voor je contactpersonen dan wekenlang wachten op een mail, niet wetend dat je weg bent.  Die agent kun je al ruim op voorhand opmaken, en in de instellingen voorzien dat die in een welbepaalde periode actief wordt. Zo vermijd je dat je die in volle vakantiestemming vergeet aan te zetten (of omgekeerd dat een achterhaald afwezigheidsbericht je mailers blijft bestoken). Vermeld in het bericht van/tot w...

Deze tekst is eerder verschenen in de PreventActua nr. 12 van 27 mei 2019, als "Opinie: Cognitieve vooroordelen en preventie". Naar aanleiding van een incident aan het Brusselse Noordstation heeft Prevent me een opiniestuk gevraagd over de relativiteit van het menselijke denken en de impact ervan op preventie. De aanleiding Een hele heisa aan het Brusselse Noordstation recent. De buschauffeurs van De Lijn klagen al maanden over de onveilige en onhygiënische toestanden in het station. Maar de druppel die de emmer doet overlopen, is het zicht van politieagenten die met mondmaskers rondlopen. Geen reden tot ongerustheid, verklaart de arbeidsarts van De Lijn, en verzekeren ook externe experts, maar het mag niet baten: de buschauffeurs zullen dat station niet langer aandoen. Waarom zijn mensen zulke slechte inschatters van risico’s? En hoe beïnvloedt dat pogingen tot objectieve risicoanalyses? Emotie boven ratio? Ik wil zeker niet het onveiligheidsgevoel van d...

Een tussendoortje. Wanneer iemand het heeft over zijn of haar werkdruk, en al het werk dat nog te doen valt, moet ik denken aan een verhaal dat ik als kind gelezen heb. Het verhaal gaat over Thor, god van de donder. Hij heeft zin om op avontuur te gaan en overtuigt de god Loki om hem te vergezellen. Op hun reis ontdekken ze de burcht van een stel reuzen, en die overtuigen de goden tijdens een banket tot een vriendelijke wedstrijd. Thor schept op dat hij als de beste kan drinken, dat niemand met hem hierover kan wedijveren. Okee, zegt de gastheer Utgarda-Loki, ik heb een hoorn waaruit mijn onderdanen drinken. Als deze hoorn in één teug wordt geledigd, dan is er goed gedronken. Sommigen hebben twee teugen nodig, niemand is perfect. En drie teugen... nou, laat ons daar maar over zwijgen. De hoorn lijkt niet zo groot, dus Thor neemt zonder kijken een diepe teug. Maar bij het neerzetten van de hoorn lijkt die nog even vol als ervoor. Met het schaamrood op de wangen zet Thor...

In de boeken over zelfontwikkeling die ik lees ( of beluister ) komen nogal eens dezelfde adviezen of wijsheden terug. De parabel van de Chinese boer is er zo eentje; ik vind hem leuk genoeg om hier eens te delen. In een Chinees dorpje leeft een boer met zijn zoon. Naast hun hut en het land dat ze bewerken is hun enige bezit een paard. Op een dag breekt dat paard door de omheining en vlucht weg. Die avond komen de dorpelingen bij de boer om hun medelijden te betuigen. "Je paard kwijt. Hoe ga je nu je land bewerken? Wat een ongeluk!" Waarop de boer: "Ongeluk? Misschien wel, misschien niet. Ik stel alleen vast dat ik mijn paard kwijt ben. We zien wel." Enkele weken later komt het paard weer terug naar de boer. En blijkbaar heeft hij een kudde ontdekt, want het paard heeft drie wilde paarden bij zich. Die avond komen de dorpelingen bij de boer om hun gelukswensen te brengen. "Drie extra paarden. Nu ga je veel sneller je land kunnen bew...

Ok, zoals beloofd in een vorig blogartikel, de acties die ik genomen heb om mijn telefoonverkeer in de hand te houden (en wat misschien ook voor jou zou kunnen werken). Zowat alles aan mijn smartphone vind ik zalig: de mogelijkheid om mails te bekijken, audioboeken of series te streamen, informatie op te zoeken, mijn fitbit en withings te synchroniseren… alleen die telefoonfunctie vind ik wat minder. Meerdere keren per uur word ik gebeld, het is een beetje teveel van het goede. Er wordt nogal vaak gezegd dat het mailverkeer de spuigaten uit loopt, dat de in- en uitstroom van mails steeds groter wordt. En daar ben ik het mee eens. "Grijp eens vaker de telefoon in plaats van een mail te sturen", zegt men dan. En daar vind ik dat men in de fout gaat. Want ja, voor de beller is het gemakkelijker om enkele nummers in te toetsen (zelfs dat is vaak zelfs niet meer nodig) en je vragen af te vuren, maar voor de ontvanger is dit storender dan een inkomende mail. J...