(Arbeids)geneeskundige sprokkels

Zal ik nog eens een kort stukje op mijn blog zetten in plaats van Attentia, Kluwer, Prevent en zo.  Werknemers die gemiddeld 40 uren per week of meer presteren, hebben een beduidend grotere kans op overgewicht.  Het Amerikaanse National Center for Health Statistics voert jaarlijks een bevraging uit, de "National Health and Nutrition Examination Survey", om de gezondheids- en voedingsstatus van burgers in de Verenigde Staten te beoordelen. Onderzoekers hebben de gegevens van 2581 werknemers uit de enquêtes van 2015 tot 2016 gebruikt om te evalueren of het aantal gewerkte uren per week een verband heeft met obesitas (een body mass index van 30 of meer) onder werkende volwassenen. Uit het onderzoek blijkt dat  mensen die 40 uur of meer per week werkten , veertig percent meer kans hebben op obesitas , na correctie voor inkomen, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, ras en lichamelijke activiteit in de vrije tijd. Het onderzoek geeft geen verklaring voor dit verhoogd risico, ...

Op deze blog heb ik het al vaak gehad over goede voornemens, waaronder de mijne. Welke je kunt kiezen, hoe je die moet opstellen, en nog het belangrijkst, op welke manier je die opvolgt en bijstuurt. Bij de start van een nieuw kalenderjaar, waarbij tal van mensen hun goede voornemens van het voorgaande jaar weer van onder het stof halen, hier nog even de basics. 1 Doelen: Begin met de "big picture" Denk goed na over je doelstellingen. Wat wil je starten/verbeteren/behouden?  Wat zijn uiteindelijk de basics? Een fysiek gezond lichaam Een gevoel van mentaal welzijn Deze twee basisbeginselen kun je verder gaan opdelen. Wat begrijp je bijvoorbeeld onder fysieke gezondheid? Dat kan zijn  Afwezigheid van ziektes Afwezigheid van pijn Gevoel van fitheid Gezond gewicht En mentaal welzijn bereik je, afhankelijk van je voorkeuren, door kunnen omgaan met stresserende situaties goede familiebanden een uitgebreide vriendenkring zelfontwikkeling Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Your mil...

Ondanks de populariteit van de goede voornemens voor het nieuwe jaar, is de kennis daarover nog altijd beperkt. Onderzoekers in Stockholm hebben bevraagd bij een duizendtal deelnemers welke goede voornemens mensen het vaakst stellen, de slaagpercentages ervan en wat de kans op succes kan vergroten. Wat blijkt? De meest populaire resoluties hebben betrekking op lichamelijke gezondheid, gewichtsverlies en eetgewoonten. Bij een follow-up na een jaar geeft iets meer dan de helft van de deelnemers aan dat ze hun goede voornemens behaald hadden. Nu, het was een vrijwillige deelname, dus mensen die meer gemotiveerd waren, zijn meer geneigd om ok deel te nemen aan de studie én de follow-up. Maar toch waren er in deze groep verschillen te zien. Diegenen die een beetje begeleiding hebben gekregen, zoals basisinformatie over hoe concreet doelen stellen, blijken succesvoller dan diegenen die geen informatie ontvangen hebben, maar ook succesvoller dan diegenen die bestookt werden met té veel infor...

Vorige maand vroeg de Artsenkrant me om in 500 tekens te vertellen waarvan ik het meeste spijt had in 2020. Mijn antwoord zal ik ook hier op mijn blog als eerste artikel van 2021 weergeven. In één woord: niets.  Hiermee zeg ik niet dat ik niets zou veranderen, mocht ik dit jaar opnieuw kunnen starten. Zo zou ik wellicht de aandelenmarkt verkennen, met oh I don't know, aandelen van Amazon of Pfizer bijvoorbeeld? Ik zou ook iets eerder wc-papier stockeren...  Trouwens, ik heb geen tijdmachine. Dus wat helpt het om me welke beslissing dan ook te beklagen? Zolang je naar je waarden leeft, heb je niets om spijt over te hebben.  Dat gezegd zijnde, ik had misschien ietsje minder mogen snoepen... Okee, full disclosure: zelfs van die snoep heb ik geen greintje spijt.  Ja, er zijn een aantal coronakilo's bijgekomen. But it was totally worth it.  Bovendien, ik ben er door mijn nieuwe strategie alweer een aantal van kwijtgeraakt. (ik zei dat ik erop zou terugkomen om te s...

De coronakilo's zijn er ook bij mij bijgekomen. Ik zit op mijn hoogste gewicht sinds 2013, met een BMI van 25,3 - overgewicht dus! Mijn opvolglijsten en actieplannen werken doorgaans goed, maar niet in tijden van corona. Het gewicht dat ik in de weekends en vakantieperiodes erbij kwam, compenseerde ik door tijdens de werkweek quasi niets te eten, enkel 's avonds. Blijkt sinds enkele jaren in plaats van "onverantwoord ongezond" plots "hip and trendy" geworden te zijn, onder de noemer "intermittent fasting". Nou nou. Maar door al dat telewerk is de verplaatsing tot aan de keuken zeer laagdrempelig geworden, en - ik moet het toegeven - ik heb de laatste maanden tegen de avond ook een lagere zelfbeheersing (na een hele dag beslissingen nemen val ik terug op automatische piloot), dus de koekjes, snoep en chips krijgen een gevaarlijk lage kasthalfwaardetijd. Het jaar telt nog slechts 50 dagen. En gezien ik telkens in november en december in gewicht toene...

Wil je een goed voornemen omzetten in een concreet resultaat? Dan help het om jezelf hier regelmatig aan te herinneren. Ik vind niet direct een goede vertaling voor het concept "front of mind", maar het houdt in dat je een concrete te nemen actie regelmatig bewust in beschouwing neemt. Door jezelf regelmatig aan je goede voornemen te herinneren, is de kans groter dat je je hier ook aan houdt.  Een voorbeeld. Vorig jaar was mijn gewicht (weer) aan het ontsporen. Dit is een terugkerend fenomeen; sedert mijn studiejaren moet ik er constant op letten dat mijn BMI de 25 niet overschrijdt. (en ja, ik weet dat de BMI eerder een statistische tool is en minder geschikt om te gebruiken als maatstaf voor je eigen gewicht, but whatever). Nu heb ik al een hoop tools die ik gebruik om mijn gewicht op te volgen en onder controle te houden (zoals dagelijks meten, wekelijks opvolgen, en calorieën tellen), maar nu bleek het toch nodig om een tandje bij te steken. Dus had i...

Een vriend van me heeft recent een boek gekocht waarin een huisarts aanraadt om een eliminatiedieet te volgen. "Is dat nuttig?" vraagt hij me. Ik moet toch even zuchten. Als hij eerder bij me was gekomen, had ik hem kunnen aanraden om het boek niet te kopen.  Zelf heb ik wel al een eliminatiedieet gevolgd. Dat was echter niet om "mijn lichaam te zuiveren" of zo, maar omdat ik een zware allergische reactie had gedaan op een ongekend voedingsmiddel. De huisarts verzekerde mijn ouders ervan dat het niet, absoluut niet de antibiotica kon zijn die hij me de week ervoor had voorgeschreven. Dus moest ik gedurende een tiental weken een "KKT-dieet" volgen, een dieet arm aan kleurstoffen, konserveermiddelen en tyramine (het was nog in de tijd van de progressieve spelling). Hierbij moet je alle voedingsmiddelen vermijden die eventueel een voedingsallergie zouden kunnen veroorzaken, en stelselmatig bouw je het weer op.  Dit is géén gezond dieet. Er zijn t...

Doorgaans let ik op wat ik eet, maar af en toe kan ik niet aan de verleiding weerstaan. Als ik 's avonds thuis kom na een lange, mentaal zware dag, dan durf ik nogal eens te grijpen naar snacks. Hoe ik dat toch in de perken houd? Door een aanpak bij de bron.  Een gekend verhaal in de medische literatuur gaat over de Brits wetenschapper John Snow. Iets minder fotogeniek dan het Game of Thrones personage Jon Snow, maar met wel een grotere impact als  grondlegger van de huidige wetenschappen van epidemiologie en volksgezondheid. Ik ga er geen uitgebreid verhaal rond spinnen, maar enkel de highlights geven. Waar het op neerkomt: er was in een wijk in Londen een epidemie van cholera, en onze dear John heeft kunnen deduceren dat het veroorzaakt werd door besmet water uit één waterput. De oplossing? De zwengel werd van de pomp gehaald. Niemand kon er nog water oppompen. En niemand werd nog ziek. Bam! Een prachtig voorbeeld van een aanpak bij de bron. Of put, hahah...

Wanneer je een dieet aan het volgen bent, of een bepaald doel wilt behalen, is het doorgaans best om dat op een gebalanceerde, weloverwogen manier te doen. Maar soms ook niet. Enkele jaren terug heb ik het al eens gehad over het " What the hell "-effect, en wat je daaraan kunt doen. Daarin argumenteer ik ervoor om steeds het lange termijn doel voor ogen te houden. Denk niet zwart-wit. Het is niet zo erg als je eens zondigt tegen je dieet en een koekje eet. Daarom hoef je niet de hele doos op te vreten. Maar dat is zo moeilijk. Als ik eenmaal begin met te snacken, dan hou ik niet op tot de doos koekjes of zak chips op is. I know, I know. Ik ben zwak.  Ik heb wel een concrete maatregel om zulk een rampscenario te voorkomen. Momenteel heb ik bijvoorbeeld een doelstelling lopende, om gedurende 62 dagen (twee maanden) geen snoep, chips of koekjes te eten. Nothing. Nada. Niente. Ik zit ondertussen aan dag 29. Is dat niet wat extreem? Dat ene pralientje ma...

Als kind las ik graag verhalen (nog steeds trouwens). Zo was er bijvoorbeeld het volksverhaal over de soepsteen. Een hongerige vreemdeling klopte aan bij een huis waar vuur brandde. Hier zag hij een paar gezinnen bij elkaar zitten. "Ik zou graag soep op het vuur willen koken", zei hij. "Hebben jullie een grote pan voor me?" Verbaasd keken de mensen hem aan en vroegen: "Waar wil je soep van koken? Je rugzak is bijna leeg, daar kan niet veel in zitten om soep van te koken." De man haalde een mooie steen uit zijn zak en zei: "Dit is een heel bijzondere steen. Een soepsteen. Als jullie een pan met water op het vuur zetten, kan ik van deze steen soep koken." Voorzichtig legde de vreemdeling de steen in de pan met water, die op het vuur was gezet.  Toen zei hij: "Nu zou er eigenlijk een beetje zout aan toegevoegd moeten worden." Een vrouw stond op en haalde wat zout uit de kast. "Ik heb ook nog een laurierblaadje", ze...

Stel je voor dat je één jaar op een onbewoond eiland moet doorbrengen, en je mag naast water nog één voedingsmiddel kiezen. Wat denk je dat het beste zou zijn voor je gezondheid? (Je moet niet kijken naar wat je het liefst eet). Maïs Luzernescheuten Hotdogs Spinazie Perziken Bananen Melkchocolade Denk maar eens goed hierover na voor je verder leest. Wat denk je dat het beste is? Neem voor de zekerheid misschien ook nog een tweede keuze. Heb je het? Okee, lees dan maar verder. En, heb je de bananen gekozen? Woohoo, gefeliciteerd! Je zit er compleet naast, maar ach, je hebt tenminste gezelschap. Paul Rozin, professor psychologie aan de universiteit van Pennsylvania, stelde deze vraag aan 386 proefpersonen , om in te schatten in hoeverre mensen nutritionele informatie simplificeren. 42% koos de bananen . 27% ging voor spinazie, 12% verkoos maïs, 7% zag zichzelf een jaar lang luzernescheuten herkauwen (luzernescheuten?! Ik had hier nog niet ...

Vooreerst: ik ben fan van de nieuwe voedingsdriehoek die het Vlaams Instituut Gezond Leven (het vroegere Vigez) recent heeft uitgebracht. Een hele verbetering ten opzichte van de oude versie. Duidelijk, eenvoudig, wetenschappelijk onderbouwd; een toonbeeld van goede communicatie en informatieoverdracht. Ik heb van een aantal vrienden en familieleden wel vragen gekregen over de prominente plaats voor de aardappel. Moeten we daar nu méér van eten? Hoe is dat mogelijk? Volgens de door hen gekoesterde kookbijbels van voedingsgoeroe’s zoals Pascale Naessens en Sandra Bekkari zijn aardappelen toch gedrochten des duivels, gruwelijke gewassen die verworpen moeten worden en vervangen door hemelse superfoods zoals quinoa? Enkel een ongeschoren boer als Jeroen Meus waagt het nog om een patat als valabele voedingsbron te beschouwen. Maar nee hoor, de aardappel heeft wel degelijk een terechte plaats in het bovenste echelon. En het combineren van koolhydraten met proteïnen en vet...

Recent heb ik op Netflix de zeer entertainende wetenschappelijke serie “ Bill Nye saves the world ” uitgekeken. In 13 afleveringen van een half uur legt de ingenieur Bill Nye uiteenlopende onderwerpen op een heel visuele manier uit.   In "Do Some Shots, Save the World" legt hij bijvoorbeeld uit met velcro ballen waarom vaccins belangrijk zijn, en in "Tune Your Quack-o-Meter" maakt hij op een grappige manier gehakt van alternatieve geneeskunde.   Maar in "This Diet is Bananas", waar de zin en onzin van diëten werd besproken, heb ik me blauw geërgerd aan de uitspraken van één van de panelleden. Voldoende om er een blogartikel aan te wijden.     Het was Traci Mann, professor van Sociale en Gezondheidspsychologie aan de universiteit van Minnesota die mijn haren ten berge deed rijzen. Zij beweerde dat het zinloos is om te letten op wat je eet, omdat je gewicht genetisch is bepaald. Dus je kunt diëten zoveel als j...

Onlangs heb ik een sessie gegeven voor 45-plussers (link). Het was een heel geëngageerd publiek, en ik ben op basis van hun vragen over een aantal onderwerpen wat verder gaan uitweiden. Zo waren ze bijzonder geïnteresseerd in tips om hun gewicht onder controle te houden. Ze hadden allemaal wel een of ander dieet gevolgd, met wisselend succes.   En natuurlijk, élk dieet werkt, maar weinige hou je vol. Als je een dieet volgt waarbij je enkel pompelmoezen mag eten, maar dan wel zoveel als je wilt, dan zal je spectaculair afvallen. Maar gezond is het niet, en na een week komen de pompelmoezen je oren uit. Een goed dieet bestaat uit een regime dat evenwichtig is (dus ook geen ongezonde diëten à la Montignac, waarbij je koolhydraten quasi uit je maaltijden gaat schrappen), en dat je lange termijn blijft volhouden. Zoals het Weight Watchers dieet. Ik zit hier verdorie weer gratis reclame voor te maken!   In de groepsessie heb ik uitgeweid over hoe men dat principe in conc...

Welke slogan verkies je? - “ Live the healthy way, eat five fruits and veggies a day ”, of: - “ Each and every dining-hall tray needs five fruits and veggies a day ”?   Onderzoekers hebben een van beide zinnen aan twee groepen studenten voorgelegd. En waarschijnlijk verkies jij, net als de studenten uit het onderzoek, de eerste zin. Deze kreeg een score die dubbel zo hoog lag als de tweede zin, die bestempeld werd als “corny”, dus melig en flauw. De studenten uit de tweede groep gaven ook veel vaker aan dat de slogan hun eetgedrag niet zou wijzigen.   Maar wat bleek? De studenten uit de “live healthy”-groep aten in de volgende weken even weinig groenten en fruit als ervoor. De studenten uit “tray”-groep daarentegen verhoogden hun fruit- en groentenconsumptie met maar liefst een kwart.   Watskeburt?   De tweede slogan klinkt dan wel minder catchy, maar dat maakt eigenlijk geen ruk uit. Wel bevat het een trigger, de “dining hall t...

De eerste maal dat ik las over dit sublieme concept was, of all things, in een kortverhaal van de horrorauteur Stephen King. En recent verneem ik in een TEDx-talk door de bekende psychologieprofessor Dan Ariely dat er in Amerika een organisatie dit principe toepaste – maar er mee is moeten stoppen omwille van “human rights violations”. Stephen King's  kortverhaal Quitters, Inc. , heb ik in mijn jeugd gelezen, en het is me altijd bijgebleven. Het ging over een man die wilt stoppen met roken. Hij wordt door een kennis doorverwezen naar een bedrijf met een succesratio van 98%. Premisse van het verhaal is, dat hij op regelmatige basis zal worden gecontroleerd. Wanneer hij hervalt en betrapt wordt, zal zijn vrouw gemarteld worden, met een escalatie van de straffen en een uitbreiding naar zijn zoon. Na een tiende overtreding zal hij worden doodgeschoten. Wil je weten hoe het verhaal afloopt? Dan moet je maar zijn boek “ Night Shift ” lezen, dit bevat het kortverhaal in kwest...

Ben je al eens op dieet geweest? Dan herken je het volgende scenario wellicht. Je bent de dag goed begonnen, met een gezond ontbijt. En je middagmaal bestaat uit zorgvuldig uitgemeten porties eiwitten, koolhydraten en vetten. Goed bezig! Komt een collega rond met zelfgebakken cupcakes, omdat ze verjaard is. Je kunt toch niet nee zeggen? Je dieet is hierdoor wel om zeep. Dus ja, geef maar een tweede cupcake. En daarna even langs bij de automaat voor een zakje chips. Morgen kun je écht van start gaan. Maar dan is er natuurlijk weer iets anders… Dit fenomeen wordt door bloedserieuze professors in de psychologie benoemd als het “what the hell” effect. Je begaat een kleine zonde, en voordat je het weet is je zelfcontrole bedolven onder een zondvloed van uitschuivertjes. Want what the hell , het maakt nu toch niet meer uit. Toen ik over dit verschijnsel las in “ The Honest Truth About Dishonesty: How We Lie to Everyone - Especially Ourselves ” van Dan Ariely, kon ik oo...

Het lijkt wel alsof er elke week een nieuwe bes of noot or whatever ontdekt wordt in het hooggebergte van de Himalaya of de tropische regenwouden van Brazilië, die je overlaadt met antioxidanten, flavinoïden en multivitamines en hierdoor je levensverwachting met een halve eeuw verlengt, je de lichaamscurves van Scarlett Johansson bezorgt en/of je seksuele prestaties op hetzelfde niveau brengt als die van Don Juan Tenorio. Objectief onderzoek laat  echter geen spaander heel van zulke beweringen. De globetrottende bedrijfsadviseur Martin Lindstrom besteedt een volledig hoofdstuk aan het fenomeen in zijn boek " Brandwashed ". Slimme marketers misbruiken de hoopvolle verwachtingen van nietsvermoedende consumenten, en verleiden hen tot het kopen van veel te dure producten die hun beloftes gewoonweg niet kunnen waarmaken. Een wetenschappelijke studie heeft een mild positief effect gezien op de gezondheid van ratten wanneer ze gojibessen krijgen? Een nieuw superfood is gebore...

Recently, there was quite a lot of brouhaha about red and processed meat, after its appearance in the IARC's cancer list. Prevent asked me if I wanted to write an opinion piece about it. As a physician in preventive and occupational medicine, I have strong views about this subject, so I enthusiastically accepted. The article appeared recently in PreventActua. The setting The IARC (International Agency for Research on Cancer), part of the WHO, published a press release on October 26. This states that a group of experts, after a thorough review of the scientific literature, has decided that there is sufficient evidence to classify red meat as probably carcinogenic to humans (Group 2A), and processed meat as [definitely] carcinogenic to humans (Group 1). Now, this very same press release also states that the individual risk remains small. That this information is rather of public health importance, given that there are so many people globally who eat meat. That these findings...