Doorgaan naar hoofdcontent

Winterblues

Zo. Nieuwjaar is alweer bijna twee maanden achter de rug. Hoe zit het met de goede voornemens? Je bent toch nog steeds vol goede moed aan het joggen, mag ik hopen! En de keukenkasten zijn nog steeds gevrijwaard van ongezonde snacks?

Als je toch al bent hervallen in je oude gewoontes: geen nood, ik heb een goed excuus voor je. Waarschijnlijk heb je last van een winterdepressie. De medische wereld gebruikt de term Seizoensafhankelijke Depressie/ Seasonal Affective Disorder, kortweg "SAD". Januari en februari zijn de ergste maanden.
Wat, zeg je verbijsterd, waarom schrijf ik dit dan nu pas, eind februari? Ehh, ik voelde me de voorbije maanden te moe.


--Wat is het--

Een winterdepressie is een depressie die je in de wintermaanden hebt. Duh. De symptomen lijken dus ook behoorlijk veel op een gewone depressie. Zo heb je de (soms zeer uitgesproken) vermoeidheid, en je voelt je somber en prikkelbaar. Zo zijn er nog een aantal symptomen, maar ik heb geen zin om die verder op te sommen. Ze zijn te deprimerend.
Het onderscheidt zich wel van een "gewone" depressie. Zo treedt het telkens op in de donkere wintermaanden na de feestdagen, en het verbetert spontaan in de lente, wanneer de dagen lengen. Ook ben je met winterblues vermoeid ondanks voldoende slaap, terwijl je met een niet-seizoensgebonden depressie vermoeid bent door een slaaptekort: je kunt de slaap niet vatten omdat je voortdurend piekert.
Maar nog een belangrijk verschil - en hier komt de spreekwoordelijke kers op de taart - is de snoepgoesting. Deze is typisch voor winterblues, en geldt dus als een goed excuus voor je falend nieuwjaarsvoornemen. Wanneer je een depressie hebt, heb je doorgaans helemaal geen eetlust, en zal je eerder vermageren in plaats van te verdikken. Wat dan weer het enige positieve punt is aan een depressie.

Ik heb het nodig! Ik heb de winterblues. Dit is mijn medicatie.

--Wat veroorzaakt het--

Niemand kent de precieze oorzaak. Er zijn wel een aantal werkhypothesen. Een eerste vermoeden is dat onze biologische klok lijdt onder de verminderde hoeveelheid licht tijdens de duistere wintermaanden. Dit verklaart alleszins waarom het vaker optreedt hoe noordelijker je gaat. En waarom de Zweedse detectivereeksen zo somber zijn. Neem eens een zonnevakantie, Wallander!
Wat gebeurt er precies? De epifyse of pijnappelklier is een kliertje in je hersenen ter grootte van een gedroogde erwt. Gedurende de nacht scheidt die het hormoon melatonine af. Melatonine zet het slaapmechanisme in gang. Dus bij te hoge concentraties kun je last krijgen van een aanhoudende vermoeidheid. Het hormoon speelt ook een rol in de interne regeling van de biologische klok, en dit is tevens de tweede werkhypothese. Door een ontregeling van je dag-nacht ritme krijg je een gestage verschuiving ervan, waarbij je je steeds later op de dag "wakker" voelt.
Er zijn nog een aantal theorieën, met tekorten van de neurotransmitters serotonine, dopamine of noradrenaline, maar deze zijn minder gefundeerd, en bovendien heel saai. 

--Wat kun jij doen--

Je hoeft niet bij de pakken te blijven zitten! Ik geef je een aantal stappen die je zelf kunt nemen.

1. Ga naar het licht

Mensen met een winterdepressie reageren heel goed op licht. Het is dan ook de voorkeursbehandeling van winterblues. Dus ga op vakantie naar Australië!
Als de balans je bankrekening de trip naar down-under niet toelaat, kun je altijd nog een lichtbak huren of kopen. Dit zijn speciale lampen met een lichtintensiteit van 2.500 tot 10.000 lux. Ter vergelijking, bureauwerk doe je bij een lichtintensiteit van om en bij de 300 lux.
Er zijn nu zelfs lichtgevende brillen te koop bij de apotheek. Ik kwam zelf onlangs in de verleiding om het uit te proberen, maar het prijskaartje van 250 Euro deed me redelijk plots van gedachten veranderen. Zo moe voel ik me eigenlijk ook weer niet.
Hier toch even een disclaimer: deze therapie heeft bij sommige mensen ongewenste neveneffecten, zoals geïrriteerde of tranende ogen, en hoofdpijn. Dus vooraleer je deze behandeling in overweging neemt, ga je toch best eerst even te rade bij je arts. En voordat je het vraagt; liggen onder een zonnebank: ja, dat kan heel nuttig zijn. Als je huidkanker wilt kweken. Maar niet om winterblues te bestrijden.

Ja, je hond kan blijkbaar ook de winterblues krijgen.

2. Ga naar buiten en beweeg

Het buitenlicht is op zich al een voordeel (zie stap 1). Maar ook de fysieke activiteit helpt om je wakkerder te voelen, en om beter te slapen. Als ik al de gezondheidsvoordelen van een half uur extra wandelen per dag in pilvorm zou kunnen gieten, dan zou ik waanzinnig rijk zijn. Want dit medicijn zou meer effect hebben dan al de andere pharmaceutica samen. Helaas bestaat zo'n pil (nog) niet, dus trek die jas aan en ga naar buiten!

3. Eet gezond

Koolhydraten zijn de laatste tijd in onmin geraakt, en dat is wel degelijk terecht. Vooral de suikers zijn ongezond. Deze snelle koolhydraten zitten voornamelijk in frisdranken, snoep en gebakjes. Ze geven een kortdurende boost van energie, die echter snel omslaat in een post-suiker-dip. De complexere koolhydraten in de vorm van zetmeel zijn al een stuk minder schadelijk. Maar deze moleculen, die voornamelijk zitten in aardappelen, brood, rijst en pasta, geven tot een aantal uren na de maaltijd een verzadigd, loom gevoel.
Dus: vermijd koolhydraten, vooral de suikers, en eet veel groenten en fruit.

4. Zoek gezelschap op

Het is af en toe wel eens nodig om je te kunnen afzonderen van de hele buitenwereld, maar drijf dit niet te ver. De mens is een sociaal dier. Dus neem actief stappen om op regelmatige basis je sociale contacten te onderhouden. Maak bijvoorbeeld een wekelijkse afspraak met je vrienden of je collega’s in een gezellig café. En in een volgend artikel pakken we je drankprobleem dan wel weer aan.

Hij heeft alleszins geen winterdepressie.

Populaire posts van deze blog

Moderne lotusvoeten

Vandaag verscheen een artikel op VRT NWS , dat schoenen met hoge hakken (voorlopig) lijken te hebben afgedaan. Nu kan ik eindelijk een tekst die ik al sinds begin 2020 als "draft" heb staan, publiceren! Wanneer we lezen over de praktijk van het voetinbinden in het oude China, gruwelen we van zulke barbaarse martelpraktijken. Hoe heeft een schoonheidsideaal ooit in zulke mate kunnen ontsporen? Nochtans bezondigen wij ons aan gelijkaardige praktijken, alleen is het moeilijker om zulke dingen objectief te beoordelen, wanneer je zelf in die cultuur verweven zit. Voetinbinden Ik ga dit cultureel gegeven toch even kaderen. De praktijk van voetinbinden heeft zich in China ontwikkeld tijdens de Tang-dynastie (618-907 na Chr.). Het hield in dat men bij jonge meisjes de voeten omzwachtelde. De vier kleine tenen werden naar binnen geplooid en braken uiteindelijk vanzelf. De grote teen bleef recht. Het resultaat was een "lotusvoetje". Dit gold als een teken van wels

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal

Goed nieuws en slecht nieuws

Wat wil je het eerste horen? "Okee, ik heb goed nieuws en slecht nieuws." Je hebt deze zin ongetwijfeld zelf al eens gebruikt. Ik zelf ook; als arts, als ouder en als manager. En waarschijnlijk heb je dezelfde neiging als ik: je begint liefst met het goede nieuws. "Okee, even de resultaten overlopen. Laat ons beginnen met het positieve..." (vriendelijke glimlach) "Ja, algemeen beschouwd waren je jaarresultaten heel goed. Zoals je kunt zien in deze grafiek, scoor je duidelijk boven het gemiddelde, op alle gemeten parameters. Maar -" "Wat zijn parameters, papa?" Tja, mijn jongste dochter is nog maar net vier, ik moet regelmatig dergelijke woorden uitleggen.  Maar plaats jezelf eens in de positie van een student die de uitslag van haar testscores gaat krijgen, of een patiënt die van zijn dokter de resultaten van een bloedanalyse te horen zal krijgen. Denk er echt over na. Wat wil je het eerste horen, het goede nieuws of het slechte ni