Doorgaan naar hoofdcontent

Organic Dust Toxic Syndrome (ODTS)

De term Organic Dust Toxic Syndrome werd voor het eerst in 1985 gebruikt. De aandoening, die is gekenmerkt door griepachtige verschijnselen, geeft doorgaans geen blijvende schade.
 


ODTS?

Toxische inhalatiekoorts veroorzaakt door een plotse blootstelling aan hoge dosissen organisch stof werd al in de jaren 70 in de medische literatuur beschreven. Op een symposium in 1985 werd voor het eerst de term Organic Dust Toxic Syndrome (oftewel Toxisch Organisch Stof Syndroom) geopperd. De aandoening is gekenmerkt door griepachtige verschijnselen met soms ook klachten van de longen die één tot vijf dagen aanhouden, en geeft doorgaans geen blijvende schade.


Oorzaak

ODTS kan optreden in allerlei werksituaties en beroepen met blootstelling aan organisch stof (zie kader). ODTS wordt veroorzaakt door een plotse en hoge blootstelling aan stof van organische oorsprong dat grote hoeveelheden bacteriën en/of schimmels bevat. De bacteriën bevatten endotoxinen, en de schimmels mycotoxinen (meer bepaald 1-3-beta-D-glucaan).Deze gifstoffen geven een niet-allergische reactie; het lichaam reageert met een stijging van witte bloedcellen.


Werksituaties en beroepen met blootstelling aan organisch stof

- agrarische sector: varkens-, melkvee- en pluimveehouders
- mengvoederindustrie, graanoverslag en meelindustrie
- compostproductie- en verwerkingsbedrijven: bij het verwerken van groente, fruit en tuinafval (GFT) of vochtig hout (mulch)
- afvalwaterbehandeling
- groenteverwerkingsbedrijven
- productie van natuurlijke vezels
- tuinbouw- en hoveniersbedrijven
- grasdrogerijen
- houtverwerkingsbedrijven
- papier- en kartonindustrie


Symptomen

Het belangrijkste kenmerk van ODTS is koorts, met een gemiddelde temperatuur van 39,4°C. In twee derde van de gevallen komen ook koude rillingen voor. Eén op de drie patiënten heeft respiratoire symptomen (hoesten en ademhalingsproblemen) en één op de vier à vijf meldt verschijnselen zoals hoofdpijn, spierpijn en misselijkheid.
De klachten treden vier à acht uur na het begin van de blootstelling op en zijn meestal na twee à drie dagen verdwenen. In sommige gevallen echter kunnen de klachten tot vijf à zeven dagen na de blootstelling aanhouden.
De klachten zijn het sterkst aanwezig op de eerste werkdag van een werkweek. In de loop van de werkweek en bij voortzetting van de blootstelling is er sprake van tolerantie of gewenning. Na een vrij weekend is deze gewenning weer verdwenen, waardoor de klachten opnieuw in dezelfde mate kunnen optreden.
Ook na herhaalde blootstellingen zijn er geen tekenen van blijvende schade. Maar een aanhoudende, chronische blootstelling aan organisch stof kan wel leiden tot een blijvende vernauwing van de luchtwegen.
ODTS komt minder vaak voor bij rokers, waarschijnlijk omdat zij een zekere resistentie hebben opgebouwd tegen gifstoffen.


Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van het kenmerkende klachtenpatroon, dat zich meestal op de eerste werkdag van de week voordoet. Het belangrijkste kenmerk is koorts.
Bij het luisteren naar de longen hoort men zelden piepen (wheezing). Wat krakende geluiden (crepitaties) zijn wel mogelijk. Een longfunctiemeting is doorgaans normaal. Een longfoto kan in sommige gevallen milde afwijkingen vertonen zoals lichte streperige infiltratieve veranderingen. Zeer zelden is een pulmonair oedeem mogelijk.
In het bloed ziet men een stijging van het aantal witte bloedlichaampjes, meer bepaald de neutrofielen. Bij een bronchoalveolaire lavage (BAL) kan men inflammatoire reacties objectiveren via een stijging van de tumornecosefactor (TNF) en interleukines (IL-1, IL-6 en IL-8).
Deze effecten zijn na enkele dagen weer verdwenen.


Behandeling

ODTS wordt symptomatisch behandeld, met name met koortsremmers en pijnstillers. Het is zinloos om antibiotica toe te dienen.
Het is belangrijk om het onderscheid te stellen met extrinsieke allergische alveolitis, waarvoor een behandeling met corticosteroïden aangewezen is.


Preventie

In eerste instantie dient men de blootstelling te voorkomen, waar mogelijk door aanpak aan de bron. Dit kan door het drooghouden van het organisch materiaal, opdat het niet kan dienen als broeihaard van bacteriën en/of schimmels.
Indien dit niet mogelijk is, zijn collectieve beschermingsmaatregelen aangewezen, via afscheiding van het bronmateriaal van de productieomgeving en via adequate stofafzuiging.
Een laatste vorm van preventie is via persoonlijke adembescherming: ter beschikking stellen van een half- of volgelaatsmasker met passende filter of een airstreamhelm.
 
 
Dit artikel van mijn hand is eerder verschenen in PreventActua 18/2017, naar aanleiding van de klachten bij meer dan 100 werknemers van het West-Vlaamse bedrijf Clarebout Potatoes.

Populaire posts van deze blog

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal

Is maté oké?

Maté is een infusie van yerba maté bladeren in heet water. Het lijkt nog het meeste op thee, en wordt in de Zuid-Amerikaanse landen ook in plaats hiervan en in plaats van koffie gedronken. Eeuwenoud symbool van gezondheid en vriendschap, is deze drank er hét sociale bindmiddel. Maté is ook in de lage landen verkrijgbaar, in kruidenwinkels maar ook in grootwarenhuizen. En het heeft een afzetmarkt. Niet alleen bij inwijkelingen uit Zuid-Amerika. Maté wordt, naast groene thee, namelijk ook aanbevolen als hulpmiddel bij afvallen. Op een relatief bekende website staat maté geklasseerd onder "planten zonder risico", "... U kunt ook rechtstreeks thee van maté of groene thee nemen: gemakkelijk te vinden en veelvuldig gebruikt ..." Tal van dieetwebsites raden ook maté aan, omwille van tal van redenen: naast bijkomend gewichtsverlies, heeft het een beschermend effect op het hart. Het doet de slechte cholesterol dalen en beschermt tegen beschadigingen van het DNA. Het h

Chloorgas

In de Jordaanse havenstad Aqaba zijn zeker twaalf mensen omgekomen en 250 anderen gewond geraakt bij een ongeval met een container met chloorgas. Het giftige gas kwam vrij toen de container tijdens het transport viel. Het ongeval vond plaats op 27 juni 2022. Een container met 25 ton chloorgas moest per schip naar Djibouti in de Hoorn van Afrika gebracht worden. Maar toen een kraan de container op het schip probeerde te plaatsen, stortte de container naar beneden en meteen kwam een grote gele gifwolk vrij. Bij het ongeval kwamen minstens twaalf mensen om het leven. Nog eens 250 anderen raakten gewond. De gewonden werden overgebracht naar twee openbare ziekenhuizen, een privéziekenhuis en een veldhospitaal. Chloor is bij kamertemperatuur een geelgroen gas met een typische, irriterende geur. Door afkoeling of door drukverhoging wordt het een heldere, amberkleurige vloeistof. Het wordt als vloeistof in aangepaste containers getransporteerd. Het kent vele toepassingen o.a. als bleekmiddel i