Doorgaan naar hoofdcontent

Organic Dust Toxic Syndrome (ODTS)

De term Organic Dust Toxic Syndrome werd voor het eerst in 1985 gebruikt. De aandoening, die is gekenmerkt door griepachtige verschijnselen, geeft doorgaans geen blijvende schade.
 


ODTS?

Toxische inhalatiekoorts veroorzaakt door een plotse blootstelling aan hoge dosissen organisch stof werd al in de jaren 70 in de medische literatuur beschreven. Op een symposium in 1985 werd voor het eerst de term Organic Dust Toxic Syndrome (oftewel Toxisch Organisch Stof Syndroom) geopperd. De aandoening is gekenmerkt door griepachtige verschijnselen met soms ook klachten van de longen die één tot vijf dagen aanhouden, en geeft doorgaans geen blijvende schade.


Oorzaak

ODTS kan optreden in allerlei werksituaties en beroepen met blootstelling aan organisch stof (zie kader). ODTS wordt veroorzaakt door een plotse en hoge blootstelling aan stof van organische oorsprong dat grote hoeveelheden bacteriën en/of schimmels bevat. De bacteriën bevatten endotoxinen, en de schimmels mycotoxinen (meer bepaald 1-3-beta-D-glucaan).Deze gifstoffen geven een niet-allergische reactie; het lichaam reageert met een stijging van witte bloedcellen.


Werksituaties en beroepen met blootstelling aan organisch stof

- agrarische sector: varkens-, melkvee- en pluimveehouders
- mengvoederindustrie, graanoverslag en meelindustrie
- compostproductie- en verwerkingsbedrijven: bij het verwerken van groente, fruit en tuinafval (GFT) of vochtig hout (mulch)
- afvalwaterbehandeling
- groenteverwerkingsbedrijven
- productie van natuurlijke vezels
- tuinbouw- en hoveniersbedrijven
- grasdrogerijen
- houtverwerkingsbedrijven
- papier- en kartonindustrie


Symptomen

Het belangrijkste kenmerk van ODTS is koorts, met een gemiddelde temperatuur van 39,4°C. In twee derde van de gevallen komen ook koude rillingen voor. Eén op de drie patiënten heeft respiratoire symptomen (hoesten en ademhalingsproblemen) en één op de vier à vijf meldt verschijnselen zoals hoofdpijn, spierpijn en misselijkheid.
De klachten treden vier à acht uur na het begin van de blootstelling op en zijn meestal na twee à drie dagen verdwenen. In sommige gevallen echter kunnen de klachten tot vijf à zeven dagen na de blootstelling aanhouden.
De klachten zijn het sterkst aanwezig op de eerste werkdag van een werkweek. In de loop van de werkweek en bij voortzetting van de blootstelling is er sprake van tolerantie of gewenning. Na een vrij weekend is deze gewenning weer verdwenen, waardoor de klachten opnieuw in dezelfde mate kunnen optreden.
Ook na herhaalde blootstellingen zijn er geen tekenen van blijvende schade. Maar een aanhoudende, chronische blootstelling aan organisch stof kan wel leiden tot een blijvende vernauwing van de luchtwegen.
ODTS komt minder vaak voor bij rokers, waarschijnlijk omdat zij een zekere resistentie hebben opgebouwd tegen gifstoffen.


Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van het kenmerkende klachtenpatroon, dat zich meestal op de eerste werkdag van de week voordoet. Het belangrijkste kenmerk is koorts.
Bij het luisteren naar de longen hoort men zelden piepen (wheezing). Wat krakende geluiden (crepitaties) zijn wel mogelijk. Een longfunctiemeting is doorgaans normaal. Een longfoto kan in sommige gevallen milde afwijkingen vertonen zoals lichte streperige infiltratieve veranderingen. Zeer zelden is een pulmonair oedeem mogelijk.
In het bloed ziet men een stijging van het aantal witte bloedlichaampjes, meer bepaald de neutrofielen. Bij een bronchoalveolaire lavage (BAL) kan men inflammatoire reacties objectiveren via een stijging van de tumornecosefactor (TNF) en interleukines (IL-1, IL-6 en IL-8).
Deze effecten zijn na enkele dagen weer verdwenen.


Behandeling

ODTS wordt symptomatisch behandeld, met name met koortsremmers en pijnstillers. Het is zinloos om antibiotica toe te dienen.
Het is belangrijk om het onderscheid te stellen met extrinsieke allergische alveolitis, waarvoor een behandeling met corticosteroïden aangewezen is.


Preventie

In eerste instantie dient men de blootstelling te voorkomen, waar mogelijk door aanpak aan de bron. Dit kan door het drooghouden van het organisch materiaal, opdat het niet kan dienen als broeihaard van bacteriën en/of schimmels.
Indien dit niet mogelijk is, zijn collectieve beschermingsmaatregelen aangewezen, via afscheiding van het bronmateriaal van de productieomgeving en via adequate stofafzuiging.
Een laatste vorm van preventie is via persoonlijke adembescherming: ter beschikking stellen van een half- of volgelaatsmasker met passende filter of een airstreamhelm.
 
 
Dit artikel van mijn hand is eerder verschenen in PreventActua 18/2017, naar aanleiding van de klachten bij meer dan 100 werknemers van het West-Vlaamse bedrijf Clarebout Potatoes.

Populaire posts van deze blog

Cyanide

En nog eens een strikt arbeidsgeneeskundig blogartikel. Een van de aan mij toegewezen bedrijven heeft informatie gevraagd over cyanides. Redelijk gespecialiseerde informatie wellicht, maar relevant voor bedrijven die met blauwzuur werken. En om collega's arbeidsgeneesheren en preventieadviseurs het opzoekwerk te besparen, maak ik de tekst ook maar publiek. --- CYANIDE 1. Fysische en chemische eigenschappen HCN Heerlijk verfrissend... eh, ruik ik amandelen? HCN is een kleurloze vloeistof of kleurloos gas met de karakteristieke geur van bittere amandelen. HCN gas en vloeistof zijn mengbaar met water en oplosbaar in ethanol en ether. Het kook- en smeltpunt van HCN zijn respectievelijk 25,70°C en -13,24°C. HCN wordt gebruikt als ontsmettings- of desinfectiemiddel, of in chemische syntheses. NaCN en KCN De zouten NaCN en KCN zijn witte, kristallijne vaste stoffen met een lichte amandelgeur. Het smeltpunt van NaCN is 560°C en van KCN 620-635°C. KCN is goed oplosbaar i

Is maté oké?

Maté is een infusie van yerba maté bladeren in heet water. Het lijkt nog het meeste op thee, en wordt in de Zuid-Amerikaanse landen ook in plaats hiervan en in plaats van koffie gedronken. Eeuwenoud symbool van gezondheid en vriendschap, is deze drank er hét sociale bindmiddel. Maté is ook in de lage landen verkrijgbaar, in kruidenwinkels maar ook in grootwarenhuizen. En het heeft een afzetmarkt. Niet alleen bij inwijkelingen uit Zuid-Amerika. Maté wordt, naast groene thee, namelijk ook aanbevolen als hulpmiddel bij afvallen. Op een relatief bekende website staat maté geklasseerd onder "planten zonder risico", "... U kunt ook rechtstreeks thee van maté of groene thee nemen: gemakkelijk te vinden en veelvuldig gebruikt ..." Tal van dieetwebsites raden ook maté aan, omwille van tal van redenen: naast bijkomend gewichtsverlies, heeft het een beschermend effect op het hart. Het doet de slechte cholesterol dalen en beschermt tegen beschadigingen van het DNA. Het h

Artificiële intelligentie op het werk: voorbeeld van een nuttige toepassing voor de preventieadviseurs

Het is moeilijk om specifieke voorspellingen te doen over wat er de komende jaren belangrijk zal zijn op het vlak van preventie op het werk in België, omdat dit afhankelijk is van verschillende factoren zoals de ontwikkelingen op het gebied van technologie, wetgeving en economie. Het is wel waarschijnlijk dat artificiële intelligentie een belangrijke rol zal spelen. EU-OSHA en Eurofound hebben recent rapporten gepubliceerd over hoe AI de arbeidsomstandigheden kan beïnvloeden. Ook zal de nieuwe campagne van EU-OSHA voor 2023-2025 focussen op nieuwe digitale technologieën op het werk. Ik heb daar in de zomer van 2022 al een aantal artikelen aan besteed, en naar aanleiding hiervan heeft Ruben Baes van Amelior me gevraagd om er een workshop over te geven aan preventieadviseurs, wat ik met veel plezier ook heb gedaan. Het is echt een boeiend onderwerp, en mensen beseffen nog niet hoeveel ze nu al in contact komen met AI op het werk. Die suggesties die Outlook geeft om te antwoorden op een m