Doorgaan naar hoofdcontent

Waarom je in de namiddag geen kop koffie meer mag drinken

Okee, scenario: het is zes uur, en je hebt genoten van een voortreffelijke avondmaaltijd. Je sluit het af met een lekker kopje koffie. Nog eentje? Why not. Vijf uur later, tegen elf uur ’s avonds, probeer je de slaap te vatten. Maar het lukt niet. Waarom niet? Dat leg ik hieronder uit.
 

Koffie en gezondheid

Om te beginnen: is koffie slecht voor je gezondheid? Gezien de hoeveelheid troost die we wereldwijd naar binnen gieten, en de interesse die hier bijgevolg over bestaat, zijn hier al enorm veel onderzoeken naar verricht. Conclusie: misschien wel, misschien niet; men is er nog steeds niet over uit. Dat op zich is al een geruststelling. Want moest er uiteindelijk toch een definitief bewezen negatief effect op de gezondheid zijn, zal het eerder (heel) beperkt zijn.
Alleen opletten tijdens de zwangerschap: vrouwen die elke dag minstens 200 mg cafeïne dronken (twee koppen koffie, 2,5 blikjes Red Bull of vijf blikjes cola), liepen volgens een onderzoek tweemaal zoveel kans op een miskraam.
 

Het biologisch effect van cafeïne

De cafeïne in koffie behoort tot de stimulantia van de methylxanthine klasse; het heeft met andere woorden een stimulerende werking op het zenuwstelsel.
Zodra cafeïne in het lichaam terechtkomt, gaat het reversibel binden met bepaalde receptoren op de uiteinden van zenuwcellen van ons orthosympatisch zenuwstelsel. Hierdoor kan adenosine niet binden aan die receptoren. Wanneer het dat wel doet, geeft het een vermoeidheidsgevoel.
Uiteindelijk zal de cafeïne terug loskoppelen, en wordt het via de lever afgebroken.
 

De hoeveelheden cafeïne

Dit geef ik enkel ter info mee, opdat je je een vergelijking kunt maken van de dosissen.
Een kopje filterkoffie bevat ongeveer 88 mg cafeïne. Energiedrankjes (zoals Red Bull en consoorten) zitten in de buurt, maar toch iets lager: 75 mg per blikje.
Een espresso bevat, in tegenstelling tot wat velen denken, minder: 65 mg (het “geheim” zit hem uiteraard in de kleinere volumes: 50 ml i.p.v. 125 ml).
Dus dan maar thee? Nou nee; thee bevat ook nog behoorlijk wat cafeïne: 38 ml. Of je moet voor groene thee gaan: 19 mg.
Een glas cola bevat een vijfde hoeveelheid cafeïne van een kop koffie: 18 mg.
Zelfs in cafeïnevrije koffie zit nog wat cafeïne, maar wel niet veel: 3 mg.
 

De halfwaardetijden

Wanneer je aan duizend mensen een kopje koffie geeft, zie je dat de hoeveelheid cafeïne in hun lichaam maximaal is na ongeveer een uur. Na gemiddeld 4,9 uur bedraagt die hoeveelheid nog de helft. Dit noemt men de biologische halfwaardetijd.

 
Niet elk van die duizend deelnemers zal na exact 4,9 uur nog de helft van de cafeïne in zijn bloed hebben circuleren. Je ziet eerder een verdeling volgens een Gausscurve. Dit ziet eruit als een klok, zie ook onderstaande grafiek.
Het moment dat men nog de helft van de cafeïne in het lichaam van de duizend deelnemers vindt, zal bij 954 van hen liggen tussen drie en zeven uur (de spreiding van twee standaarddeviaties, + en -2σ in onderstaande grafiek). Bij 46 van de deelnemers zal dit moment van halfwaarde nog buiten deze tijdsspanne liggen.
Tel alle waarden op en deel door duizend, en je komt op de gemiddelde halfwaardetijd van 4,9 uur (µ in onderstaande grafiek).

 
 
Bij rokers gaat het afbreken 30 à 50% sneller: de lever is het gewend om harder te moeten werken. Bij zwangere vrouwen kan de gemiddelde halfwaardetijd tot 15 uur duren. En kersverse ouders wees gewaarschuwd: bij pasgeborenen kan de halfwaardetijd zelfs meer dan tachtig uur bedragen. Let dus zeker op wanneer je borstvoeding geeft, als je je nachtrust waardeert tenminste. Vanaf zes maanden oud is de duurtijd gezakt tot de waarden van volwassenen.
Ook bepaalde medicamenten hebben een effect. Orale contraceptiva verdubbelen de halfwaardetijd van cafeïne, en fluvoxamine (een antidepressivum) vertienvoudigt het tot gemiddeld 56 uur! (okee, strikt gezien is het een verelfvoudiging, maar dat bekt minder mooi).
 

Wat betekent dit concreet?

Om dus terug te komen op het scenario uit de eerste paragraaf: waarom kun je vijf uur na die twee kopjes koffie de slaap niet vatten?
In je bloed circuleert op dat moment het equivalent van het maximumeffect van een volle kop koffie. Vijf uur later, tegen vier uur ’s ochtends, is nog steeds de helft van zulke kop je zenuwcellen aan het prikkelen.
Nog steeds verbaasd dat je met bloeddoorlopen ogen de volgende dag aanvat?
Gelukkig kun je jezelf een boost geven met een stomend bakje troost…
 

Conclusie

Koffie is lekker, en geeft tijdelijk een stimulerend maar onschuldig effect. Als het je ding is, geef er dan gerust aan toe. Maar besef dat de cafeïne nog uren een effect zal hebben. Dus vermijd het toch maar best vanaf de namiddag…

Populaire posts van deze blog

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal

Moderne lotusvoeten

Vandaag verscheen een artikel op VRT NWS , dat schoenen met hoge hakken (voorlopig) lijken te hebben afgedaan. Nu kan ik eindelijk een tekst die ik al sinds begin 2020 als "draft" heb staan, publiceren! Wanneer we lezen over de praktijk van het voetinbinden in het oude China, gruwelen we van zulke barbaarse martelpraktijken. Hoe heeft een schoonheidsideaal ooit in zulke mate kunnen ontsporen? Nochtans bezondigen wij ons aan gelijkaardige praktijken, alleen is het moeilijker om zulke dingen objectief te beoordelen, wanneer je zelf in die cultuur verweven zit. Voetinbinden Ik ga dit cultureel gegeven toch even kaderen. De praktijk van voetinbinden heeft zich in China ontwikkeld tijdens de Tang-dynastie (618-907 na Chr.). Het hield in dat men bij jonge meisjes de voeten omzwachtelde. De vier kleine tenen werden naar binnen geplooid en braken uiteindelijk vanzelf. De grote teen bleef recht. Het resultaat was een "lotusvoetje". Dit gold als een teken van wels

Chloorgas

In de Jordaanse havenstad Aqaba zijn zeker twaalf mensen omgekomen en 250 anderen gewond geraakt bij een ongeval met een container met chloorgas. Het giftige gas kwam vrij toen de container tijdens het transport viel. Het ongeval vond plaats op 27 juni 2022. Een container met 25 ton chloorgas moest per schip naar Djibouti in de Hoorn van Afrika gebracht worden. Maar toen een kraan de container op het schip probeerde te plaatsen, stortte de container naar beneden en meteen kwam een grote gele gifwolk vrij. Bij het ongeval kwamen minstens twaalf mensen om het leven. Nog eens 250 anderen raakten gewond. De gewonden werden overgebracht naar twee openbare ziekenhuizen, een privéziekenhuis en een veldhospitaal. Chloor is bij kamertemperatuur een geelgroen gas met een typische, irriterende geur. Door afkoeling of door drukverhoging wordt het een heldere, amberkleurige vloeistof. Het wordt als vloeistof in aangepaste containers getransporteerd. Het kent vele toepassingen o.a. als bleekmiddel i