Doorgaan naar hoofdcontent

Het gaat niet goed met de mentale gezondheid van Nederland

Ruim een kwart van de Nederlandse volwassenen heeft een psychische aandoening gehad in de afgelopen 12 maanden. Dat blijkt uit de resultaten van NEMESIS-3.

 

 

NEMESIS-3 (Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study-3) is een psychiatrisch epidemiologisch cohortonderzoek van de Nederlandse algemene bevolking dat voortbouwt op twee eerdere NEMESIS-onderzoeken uitgevoerd in respectievelijk 1996–1999 en 2007–2018. De hoofddoelen van NEMESIS-3 zijn het verschaffen van actuele informatie over de prevalentie, incidentie, beloop en gevolgen van psychische stoornissen, hun risico-indicatoren en het bestuderen van de relevante tijdtrends.

 

Het onderzoek is gebaseerd op een meertraps, gestratificeerde willekeurige bemonstering van personen van 18-75 jaar. De onderzoekers deden face-to-face-interviews bij de respondenten thuis. Ze gebruikten een licht gewijzigd Composite International Diagnostic Interview (CIDI) versie 3.0 om zowel de diagnostische als de statistische handleiding voor psychische stoornissen-IV (DSM-IV) en de psychische stoornissen DSM-5 te beoordelen. In de eerste golf, uitgevoerd van november 2019 tot maart 2022, werden 6194 personen geïnterviewd: 1576 respondenten vóór en 4618 respondenten tijdens de COVID-19-pandemie. De gemiddelde interviewduur was 91 min en het responspercentage was 54,6%. De steekproef bestond voor 50,4% uit vrouwen en had een gemiddelde leeftijd van 47,9 jaar. De steekproef was landelijk redelijk representatief, hoewel sommige sociodemografische groepen enigszins ondervertegenwoordigd waren. Er zijn twee follow-upgolven gepland, drie en zes jaar na baseline.

 

 

Globale conclusies

Bijna de helft van de Nederlandse volwassenen (48%) heeft ooit in het leven een psychische aandoening gehad. Uitgesplitst naar de verschillende hoofdgroepen zijn de cijfers als volgt: 29% voor angststoornissen, 28% voor stemmingsstoornissen en 17% voor middelenstoornissen. Van de volwassenen heeft 3,6% ADHD in de kindertijd gehad.

 

Opvallend is dat alleen al in de afgelopen 12 maanden, ruim een kwart (26%) van de Nederlandse volwassenen een psychische aandoening gehad heeft. Voor de verschillende hoofdgroepen zijn de cijfers als volgt: 15% voor angststoornissen, 10% voor stemmingsstoornissen en 7% voor middelenstoornissen. ADHD in de volwassenheid komt voor bij 3,2% van de volwassenen. Omgerekend naar aantallen in de volwassen bevolking hebben dus 3,3 miljoen Nederlanders een psychische aandoening in de afgelopen 12 maanden gehad.

 

Grafiek: Voorkomen van psychische aandoeningen in de afgelopen 12 maanden (%). Bron: NEMESIS. Ten Have et al (2022). Trimbos-Instituut.

 

 

Demografische kenmerken

De onderzoekers hebben ook de relatie bekeken tussen het voorkomen van een psychische aandoening en de demografische kenmerken geslacht, leeftijd, opleiding en herkomst. Ik zal in dit artikel enkel de resultaten beschrijven voor psychische aandoeningen in de afgelopen 12 maanden. Hiervoor zijn ook resultaten voor woonsituatie, werksituatie, inkomen en stedelijkheid, omdat deze betrekking hebben op het huidige leven.

 

Geslacht

Vrouwen hebben vaker een psychische aandoening dan mannen (28% versus 24%). Bij de hoofdgroepen zien we dat vrouwen vaker een stemmings- en angststoornis hebben dan mannen. Mannen hebben echter vaker een middelenstoornis. Ook hebben mannen vaker ADHD in de volwassenheid dan vrouwen.

 

Grafiek: Voorkomen van psychische aandoeningen in de afgelopen 12 maanden, naar geslacht (%). Bron: NEMESIS. Ten Have et al (2022). Trimbos-Instituut.

 

Leeftijd

Met het toenemen van de leeftijd neemt het voorkomen van een psychische aandoening af. Dit geldt ook voor de hoofdgroepen: deze komen het vaakst voor bij 18-24-jarigen en het minst vaak bij 65+ers. Bij ADHD is er geen duidelijke samenhang met leeftijd.

 

Opleiding

Volwassenen met basisonderwijs, lbo, mavo of vmbo als hoogst afgeronde opleiding hebben vaker een psychische aandoening. Dit geldt ook voor het voorkomen van een stemmings- en angststoornis en ADHD. Bij een middelenstoornis is het patroon omgedraaid, dit komt het meest voor bij volwassenen die HBO of universiteit hebben afgerond.

 

Woonsituatie

Volwassenen zonder partner hebben vaker een psychische aandoening. Dit geldt ook voor alle drie hoofdgroepen van aandoeningen en ADHD. Eén op de vijf volwassenen met partner (met of zonder kinderen) heeft enige psychische stoornis in de afgelopen 12 maanden; bij de andere groepen komt dit vaker voor.

 

Werksituatie

Volwassenen zonder betaald werk (werkloos of arbeidsongeschikt) hebben ruim twee keer zo vaak een psychische aandoening als volwassenen met betaald werk (52% versus 23%). Ook studenten hebben vaker een psychische aandoening, met name een middelenstoornis komt bij hen vaak voor (17%), vergeleken met werkenden. Gepensioneerden hebben het minst vaak een psychische aandoening.

 


Grafiek: Voorkomen van psychische aandoeningen in de afgelopen 12 maanden, naar werksituatie (%). Bron: NEMESIS. Ten Have et al (2022). Trimbos-Instituut.

 

Huishoudinkomen

Met het toenemen van het inkomen, neemt het voorkomen van een psychische aandoening af. Dit patroon is ook zichtbaar bij stemmings- en angststoornis en ADHD. Een middelenstoornis komt in alle drie inkomenscategorieën ongeveer even vaak voor.

 

Herkomst

Volwassenen van niet-Nederlandse herkomst hebben iets vaker een psychische aandoening en alle hoofdgroepen van aandoeningen dan volwassenen met een Nederlandse herkomst. De verschillen zijn echter niet significant.

 

Stedelijkheid

Volwassenen die in de stad wonen, hebben vaker een psychische aandoening. Dit geldt ook voor alle hoofdgroepen. Bij ADHD is er geen duidelijke samenhang met stedelijkheid.

 

 

Ruim een kwart van de Nederlandse volwassenen had een psychische aandoening in de afgelopen 12 maanden. Het komt vaker voor bij vrouwen, jongvolwassenen en volwassenen met een lagere opleiding. Er is ook een verhoogd risico bij alleenstaanden, mensen zonder betaald werk, mensen met een lager inkomen en mensen die in de stad wonen. Van alle factoren blijkt de werksituatie de belangrijkste te zijn: volwassenen zonder betaald werk hebben ruim twee keer zo vaak een psychische aandoening. Uit dit onderzoek is wel niet duidelijk in welke mate deze factoren oorzaak dan wel gevolg zijn: hebben de respondenten bijvoorbeeld een psychische aandoening omdat ze geen werk hebben, of zijn ze arbeidsongeschikt als gevolg van een psychische aandoening? De bevindingen van dit nieuwe cohortonderzoek uit Nederland zijn alleszins interessant, omdat we ze kunnen projecteren op de gelijkaardige Belgische bevolking.

 

 

Bron

Ten Have M et al. The Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study-3 (NEMESIS-3): Objectives, methods and baseline characteristics of the sample. International Journal of Methods in Psychiatric Research, 02 September 2022. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/mpr.1942

Trimbos NEMESIS Kerncijfers psychische aandoeningen https://cijfers.trimbos.nl/nemesis/kerncijfers-psychische-aandoeningen/samenvatting-kerncijfers/



Populaire posts van deze blog

Moderne lotusvoeten

Vandaag verscheen een artikel op VRT NWS , dat schoenen met hoge hakken (voorlopig) lijken te hebben afgedaan. Nu kan ik eindelijk een tekst die ik al sinds begin 2020 als "draft" heb staan, publiceren! Wanneer we lezen over de praktijk van het voetinbinden in het oude China, gruwelen we van zulke barbaarse martelpraktijken. Hoe heeft een schoonheidsideaal ooit in zulke mate kunnen ontsporen? Nochtans bezondigen wij ons aan gelijkaardige praktijken, alleen is het moeilijker om zulke dingen objectief te beoordelen, wanneer je zelf in die cultuur verweven zit. Voetinbinden Ik ga dit cultureel gegeven toch even kaderen. De praktijk van voetinbinden heeft zich in China ontwikkeld tijdens de Tang-dynastie (618-907 na Chr.). Het hield in dat men bij jonge meisjes de voeten omzwachtelde. De vier kleine tenen werden naar binnen geplooid en braken uiteindelijk vanzelf. De grote teen bleef recht. Het resultaat was een "lotusvoetje". Dit gold als een teken van wels

Fedris gaat elk afgewezen ernstig arbeidsongeval controleren

In 2021 werd 14,8% van de arbeidsongevallen afgewezen door verzekeraars, een verdubbeling ten opzichte van de afgelopen twintig jaar. Dit aantal bleef in 2022 stijgen naar 15,5%, wat neerkomt op 23.400 geweigerde dossiers. Maar liefst 1 op de 5 ernstige arbeidsongevallen wordt onterecht geweigerd, zo blijkt uit controles van Fedris. Het overheidsorgaan zal vanaf nu alle geweigerde ernstige ongevallen onderzoeken. Procedure na een arbeidsongeval Wanneer iemand een arbeidsongeval heeft, dient deze een beroep te doen op de arbeidsongevallenverzekeraar van de werkgever. Deze verzekeraar besluit dan of het ongeval erkend wordt als een arbeidsongeval. Een arbeidsongeval omvat elke plotse gebeurtenis die zich voordoet tijdens het werk of op de weg van en naar het werk, waarbij er sprake moet zijn van fysieke of mentale schade. Toenemende afwijzingen en de rol van Fedris Uit gegevens blijkt dat in 2021 een recordaantal van 21.808 arbeidsongevallen, oftewel 14,8% van alle aangiftes, d

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal