Doorgaan naar hoofdcontent

De copiloot en de arbeidsgeneesheer

Een van onze belangrijke klanten (wel, ze zijn uiteraard allemaal belangrijk) heeft me advies gevraagd naar aanleiding van de persartikelen rond Andreas Lubitz, de copiloot die vorige week een Airbus van Germanwings liet crashen in de Franse Alpen. Hij blijkt namelijk jaren geleden al behandeld te zijn voor zelfmoordneigingen. De vraag stelt zich dan ook: had dit voorval vermeden kunnen worden als de werkgever op de hoogte was? En meer concreet voor "mijn" werkgever en diens lokale hiërarchie: wat kunnen/moeten zij doen wanneer ze een werknemer hebben met mogelijk risico op zelfmoord?


Dhr. Lubitz was een copiloot in Duitsland, en de wetgeving is er iets anders dan hier. Dus zal ik voor dit voorbeeld deze casus even hypothetisch transponeren op de toestand in België.

In de Belgische wetgeving wordt een functie als (co)piloot beschouwd als een veiligheidsfunctie. De precieze definitie hiervan staat beschreven in artikel 2 van het Koninklijk Besluit van 28 mei 2003 betreffende het gezondheidstoezicht op de werknemers: "elke werkpost waar gebruik wordt gemaakt van arbeidsmiddelen, waar motorvoertuigen, kranen, rolbruggen, hijstoestellen van welke aard ook, of machines die gevaarlijke installaties of toestellen in werking zetten, bestuurd worden of nog waar dienstwapens worden gedragen, voor zover het gebruik van die arbeidsmiddelen, het besturen van die werktuigen en installaties of het dragen van die wapens de veiligheid en gezondheid van andere werknemers van de onderneming of van ondernemingen van buitenaf, in gevaar kan brengen".
Of met andere woorden: besturen van machines of dragen van wapens waarbij anderen risico kunnen lopen = veiligheidsfunctie.

Dhr. Lubitz zou dan ook onderworpen zijn aan een jaarlijks gezondheidstoezicht. Hierbij bevraagt de arbeidsgeneesheer de werksituatie, maar ook de algemene gezondheidstoestand. De persoonlijke voorgeschiedenis, en - zeker bij een veiligheidsfunctie - enige medicatie die een mogelijk nadelige invloed kan hebben op het correct uitvoeren van de functie.
Hierbij zijn we dan wel afhankelijk van wat de werknemer ons vertelt. Drugtesten om te screenen op middelen die bvb. de reactiesnelheid beïnvloeden mogen we niet zomaar uitvoeren, zoals ik eerder al eens heb aangegeven. En wanneer een werknemer verkiest om te verzwijgen dat hij in behandeling is geweest voor zelfmoordneigingen, dan weten we dat niet. We hebben als arbeidsgeneesheer geen inzage in het gezondheidsdossier van de werknemer, en als het van onze Minister van Volksgezondheid Maggie De Block afhangt, dan zal dat ook niet snel wijzigen (zie bvb. dit artikel in de Franstalige pers). Begrijp me niet verkeerd, ik ben het daarmee eens.
Het is dus in zulke gevallen eigenlijk de verantwoordelijkheid van de behandelende arts om ons bij potentiële risico's op de hoogte te brengen. Maar tussen droom en daad... De huisarts of psychiater weet niet steeds welke functie zijn patiënt uitvoert, nog minder vaak bij welke werkgever, en al helemaal niet wie de arbeidsgeneeskundige dienst is waarbij die werkgever is aangesloten. Er wordt al jaren en jaren verzucht dat er meer communicatie zou moeten plaatsvinden tussen de huisarts en de arbeidsgeneesheer, en in het KB met wijzigingen van bepalingen van het gezondheidstoezicht van 23 mei 2014 wordt in artikels 14 en 15 hier nog eens expliciet gewag van gemaakt, maar concreet heb ik in mijn carrière niets zien gebeuren. Het zou bvb. al nuttig zijn moesten de artsen een databank hebben met een lijst van de werkgevers, en de externe diensten waarbij ze zijn aangesloten.

Wat een werkgever nu concreet zelf kan doen bij een vermoeden van psychische problematiek, is het volgende. 
Wederom in het hogervernoemde KB van vorig jaar, wordt het onderzoek op vraag van de werkgever beschreven. Hier heb ik het al uitgebreid over gehad in een eerder artikel, maar samengevat komt het erop neer dat de werkgever de preventieadviseur-arbeidsgeneesheer moet verwittigen "wanneer hij vaststelt dat de lichamelijke of geestelijke toestand van een werknemer de risico’s verbonden aan de werkpost onmiskenbaar verhoogt". De arbeidsgeneesheer beoordeelt dan of een onderzoek effectief nodig is. En bij een copiloot met zelfmoordneigingen zou ik beoordelen dat het inderdaad wellicht nuttig zou zijn dat we die even bij ons laten passeren, ja.

Nu, de eerlijkheid gebiedt me om aan te geven dat het in bovenstaande casus nog maar de vraag is of we deze man effectief ongeschikt zouden verklaren. Meest waarschijnlijk zou de psychiater bevestigen dat ja, dhr. Lubitz in behandeling geweest is voor zelfmoordneigingen, en misschien zelfs dat hij een onderhoudsbehandeling neemt met antidepressiva, maar dat deze geen invloed hebben op zijn geschiktheid tot vliegen. En wij zouden vrolijk de man geschikt verklaren. Sommige dingen kun je nu eenmaal niet voorspellen.


Dus, samengevat: werknemer met ernstig potentieel gezondheidsrisico voor zichzelf of voor anderen:
- behandelende arts verwittigt arbeidsgeneesheer
- werkgever vraagt raad arbeidsgeneesheer
Zo zie je maar weer, de arbeidsgeneesheer is werkelijk onmisbaar.

Populaire posts van deze blog

Moderne lotusvoeten

Vandaag verscheen een artikel op VRT NWS , dat schoenen met hoge hakken (voorlopig) lijken te hebben afgedaan. Nu kan ik eindelijk een tekst die ik al sinds begin 2020 als "draft" heb staan, publiceren! Wanneer we lezen over de praktijk van het voetinbinden in het oude China, gruwelen we van zulke barbaarse martelpraktijken. Hoe heeft een schoonheidsideaal ooit in zulke mate kunnen ontsporen? Nochtans bezondigen wij ons aan gelijkaardige praktijken, alleen is het moeilijker om zulke dingen objectief te beoordelen, wanneer je zelf in die cultuur verweven zit. Voetinbinden Ik ga dit cultureel gegeven toch even kaderen. De praktijk van voetinbinden heeft zich in China ontwikkeld tijdens de Tang-dynastie (618-907 na Chr.). Het hield in dat men bij jonge meisjes de voeten omzwachtelde. De vier kleine tenen werden naar binnen geplooid en braken uiteindelijk vanzelf. De grote teen bleef recht. Het resultaat was een "lotusvoetje". Dit gold als een teken van wels

Fedris gaat elk afgewezen ernstig arbeidsongeval controleren

In 2021 werd 14,8% van de arbeidsongevallen afgewezen door verzekeraars, een verdubbeling ten opzichte van de afgelopen twintig jaar. Dit aantal bleef in 2022 stijgen naar 15,5%, wat neerkomt op 23.400 geweigerde dossiers. Maar liefst 1 op de 5 ernstige arbeidsongevallen wordt onterecht geweigerd, zo blijkt uit controles van Fedris. Het overheidsorgaan zal vanaf nu alle geweigerde ernstige ongevallen onderzoeken. Procedure na een arbeidsongeval Wanneer iemand een arbeidsongeval heeft, dient deze een beroep te doen op de arbeidsongevallenverzekeraar van de werkgever. Deze verzekeraar besluit dan of het ongeval erkend wordt als een arbeidsongeval. Een arbeidsongeval omvat elke plotse gebeurtenis die zich voordoet tijdens het werk of op de weg van en naar het werk, waarbij er sprake moet zijn van fysieke of mentale schade. Toenemende afwijzingen en de rol van Fedris Uit gegevens blijkt dat in 2021 een recordaantal van 21.808 arbeidsongevallen, oftewel 14,8% van alle aangiftes, d

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal