Doorgaan naar hoofdcontent

Sport en veiligheid - brood en spelen?

Dit jaar zijn twee profwielrenners overleden tijdens de beoefening van hun sport. Vorig jaar werden twee profvoetballers het slachtoffer van een fatale hartstilstand. Eigenlijk vallen zulke moderne gladiatoren onder de Wet Welzijn, als werknemers met een arbeidscontract onder het gezag van een werkgever. Toch wordt deze wetgeving blijkbaar buitenspel gezet. Waarom laten we dit toe? Tijd om hier even stil bij te staan.


Werknemers?

Een werknemer is iemand die zich via een arbeidsovereenkomst verbindt om tegen loon en onder gezag van een werkgever, arbeid te verrichten. Niet alle topsporters zijn werknemers. Maar bijvoorbeeld voetballers en wielrenners die in club- of ploegverband werken, vallen wel degelijk onder deze definitie.

Deze profsporters ontvangen een loon. Dit kan in de vorm van een vast maandloon zijn, een vergoeding voor geleverde prestaties, wedstrijdpremies, of een combinatie van deze vormen.

Profsporters moeten ook verplicht deelnemen aan alle activiteiten en wedstrijden van de club of ploeg, en de opgestelde werkschema’s naleven. De club of ploeg heeft bovendien een controle- en sanctiebevoegdheid. Er is dus duidelijk sprake van een gezagsverhouding.

De arbeid van de profsporters bestaat er in te trainen, conditie op te bouwen en te onderhouden, en deel te nemen aan zowel officiële als vriendschappelijke wedstrijden.

Game, set and match dus. De meeste profsporters in België zijn werknemers, en vallen bijgevolg onder de Wet op het Welzijn.

Gezond?

Sporten is toch gezond, niet? Wel, ja en nee. De ene sport is de andere niet. En bij elke sportbeoefening heb je risico’s op overbelastingen, blessures en ongelukken.

Google maar eens “voetbal” en “blessure”, en je vindt gegarandeerd nieuwsresultaten van minder dan 24 uur oud. Spierscheuringen, enkelverstuikingen, kruisbandletsels: ze gebeuren bij schering en inslag.

Zulke sportletsels zijn zelfs doorgedrongen tot in de medische vakterminologie. Tennisarmen en golfellebogen, lopers-, springers- en schoolslagknieën, boksersneuzen en zwemmersoren; ik kan zo nog wel een tijdje doorgaan.

Intensieve contactsporten zoals boksen, American Football en (o horror) Ultimate Fighting worden in ons land minder vaak beoefend, maar zij geven een nog veel hoger risico op letsels. Vraag het bijvoorbeeld aan recent overleden voormalig profbokser Mohammed Ali. Ondanks zijn gefladder als een vlinder heeft hij in zijn beroepscarrière voldoende slaag gekregen om hem een vorm van Parkinson te bezorgen die heel treffend ook wel boksersdementie wordt genoemd. In België zou hij als voormalig werknemer van Don King in aanmerking komen voor een terugbetaling door het Fonds voor de Beroepsziekten.

Analyse

Zullen we het veiligheidsrisico eens arbitreren vanuit het oogpunt van een preventieadviseur? Laat ons voor de lol eens de methode van Kinney hierop loslaten. Nog even de spelregels meegeven: om de risicograad te bepalen moet je aan de volgende parameters een ingeschatte waarde toekennen en deze getallen met elkaar vermenigvuldigen:
- De omvang of Ernst (E) van het letsel of van de schade
- De Waarschijnlijkheid (W) dat uit een gevaar een letsel voortkomt
- De duur van Blootstelling (B) aan het gevaar.

Ik laat tennis de opslag geven. De kans dat er tijdens de uitvoering van deze sport een ernstig letsel met blijvende schade optreedt (E = 7) is onwaarschijnlijk (W = 1); ze wordt wel constant beoefend (B = 10). Een risicograad van 70 vereist maatregelen. Een goed voorbeeld, maar nog geen ace.

Geen probleem, want het veiligheidsrisico bij het wielrennen maakt meteen een demarrage. De recente dodelijke ongevallen indachtig (E = 15), is de kans hierop desalniettemin nog steeds onwaarschijnlijk (W = 1). Aangezien de sport niet constant wordt beoefend maar toch regelmatig (B = 6), kom ik uit op een risicograad van 90. Niet eens met het commentaar van de vakjury?

Oké dan, als slotoffensief beschouw ik het voetbal. Een ongeval met verlet (E = 3) is bij het professioneel beoefenen van deze contactsport gewoonweg te verwachten (W = 10). Deze activiteit wordt door de profsporters dagelijks bedreven (B = 10), wat leidt tot een risicograad van maar liefst 300! Dit veiligheidsrisico verdient een rode kaart. Met andere woorden: een directe verbetering is vereist.

Waarom?

Waarom laten we dergelijke gevaarlijke arbeidsomstandigheden überhaupt nog toe? “Hoogst onlogisch”, zou de bedaarde Mr Spock met een opgetrokken wenkbrauw mompelen.

De koelbloedige Vulcan kan zich dan ook niet inleven in de leefwereld van de nog maar recent geciviliseerde homo sapiens.

De moderne sportbeoefening is een geüpdatete vorm van de vroegere gladiatorengevechten, en dient als sublimatie van onze oerinstincten tot oorlogsvoeren. Als haarloze apen verkleden we ons in de kleuren van onze stam, en roepen met bloeddorstige kreten op tot de overwinning van onze held en de ondergang van onze tegenstanders.

Een zekere factor van risico en geweld hoort daar nu eenmaal bij. De strategisch geplaatste tackle wordt aanvaard en zelfs verwacht, als hierdoor een doelpunt vermeden kan worden. Behalve uiteraard als die uitgevoerd werd door het andere team, dan is het gewoonweg een zinloze, barbaarse daad die onmiddellijk afgestraft moet worden.

En ja, de wielerwedstrijd Parijs-Roubaix zou een stuk minder belastend zijn voor de rug, moesten de kasseien overal bestreken worden met een glad laagje fluisterasfalt. Maar wat zou het nut hiervan zijn, als we dan het leed in de ogen van de puffende coureurs niet meer zouden zien? En waar stopt het dan? Straks zou men nog ter ondersteuning elektrische motortjes in de fietsen gaan plaatsen! De gedachte alleen al.

Finale

Hebben we voldoende argumenten om profsporters dergelijke risico’s te laten lopen, al is het vrijwillig, en goed betaald? Objectief gezien wellicht niet.

Maar geef eens eerlijk toe: wanneer Kevin De Bruyne met onnavolgbare souplesse doorheen een leger van verdedigers heen walst; wanneer Tom Boonen schijnbaar moeiteloos wegsprint van zijn naar adem happende strijdmakkers; wanneer Sugar Jackson met een venijnige uppercut zijn tegenstander meedogenloos knock-out slaat; are you not entertained?

Dit artikel is op 26 mei verschenen in de PreventActua 11/2016.

Populaire posts van deze blog

Cyanide

En nog eens een strikt arbeidsgeneeskundig blogartikel. Een van de aan mij toegewezen bedrijven heeft informatie gevraagd over cyanides. Redelijk gespecialiseerde informatie wellicht, maar relevant voor bedrijven die met blauwzuur werken. En om collega's arbeidsgeneesheren en preventieadviseurs het opzoekwerk te besparen, maak ik de tekst ook maar publiek. --- CYANIDE 1. Fysische en chemische eigenschappen HCN Heerlijk verfrissend... eh, ruik ik amandelen? HCN is een kleurloze vloeistof of kleurloos gas met de karakteristieke geur van bittere amandelen. HCN gas en vloeistof zijn mengbaar met water en oplosbaar in ethanol en ether. Het kook- en smeltpunt van HCN zijn respectievelijk 25,70°C en -13,24°C. HCN wordt gebruikt als ontsmettings- of desinfectiemiddel, of in chemische syntheses. NaCN en KCN De zouten NaCN en KCN zijn witte, kristallijne vaste stoffen met een lichte amandelgeur. Het smeltpunt van NaCN is 560°C en van KCN 620-635°C. KCN is goed oplosbaar i

Is maté oké?

Maté is een infusie van yerba maté bladeren in heet water. Het lijkt nog het meeste op thee, en wordt in de Zuid-Amerikaanse landen ook in plaats hiervan en in plaats van koffie gedronken. Eeuwenoud symbool van gezondheid en vriendschap, is deze drank er hét sociale bindmiddel. Maté is ook in de lage landen verkrijgbaar, in kruidenwinkels maar ook in grootwarenhuizen. En het heeft een afzetmarkt. Niet alleen bij inwijkelingen uit Zuid-Amerika. Maté wordt, naast groene thee, namelijk ook aanbevolen als hulpmiddel bij afvallen. Op een relatief bekende website staat maté geklasseerd onder "planten zonder risico", "... U kunt ook rechtstreeks thee van maté of groene thee nemen: gemakkelijk te vinden en veelvuldig gebruikt ..." Tal van dieetwebsites raden ook maté aan, omwille van tal van redenen: naast bijkomend gewichtsverlies, heeft het een beschermend effect op het hart. Het doet de slechte cholesterol dalen en beschermt tegen beschadigingen van het DNA. Het h

Artificiële intelligentie op het werk: voorbeeld van een nuttige toepassing voor de preventieadviseurs

Het is moeilijk om specifieke voorspellingen te doen over wat er de komende jaren belangrijk zal zijn op het vlak van preventie op het werk in België, omdat dit afhankelijk is van verschillende factoren zoals de ontwikkelingen op het gebied van technologie, wetgeving en economie. Het is wel waarschijnlijk dat artificiële intelligentie een belangrijke rol zal spelen. EU-OSHA en Eurofound hebben recent rapporten gepubliceerd over hoe AI de arbeidsomstandigheden kan beïnvloeden. Ook zal de nieuwe campagne van EU-OSHA voor 2023-2025 focussen op nieuwe digitale technologieën op het werk. Ik heb daar in de zomer van 2022 al een aantal artikelen aan besteed, en naar aanleiding hiervan heeft Ruben Baes van Amelior me gevraagd om er een workshop over te geven aan preventieadviseurs, wat ik met veel plezier ook heb gedaan. Het is echt een boeiend onderwerp, en mensen beseffen nog niet hoeveel ze nu al in contact komen met AI op het werk. Die suggesties die Outlook geeft om te antwoorden op een m