Doorgaan naar hoofdcontent

De Probe-studie

Tijdens mijn vakantie heb ik eens het 310 pagina's tellende document over de PROBE studie doorgenomen (ja, ik doe niet enkel aan BASE jumping en free solo climbing*, soms lees ik ook wat). 


Even ter verduidelijking: de PROBE studie is een recent onderzoek naar de blootstelling van de Belgische werknemers aan gevaarlijke stoffen via peilpraktijken. PROBE is een acroniem, dat staat voor "Hazardous chemical Products Register for Occupational use in Belgium". (lijkt me dan wel eerder HCPRfOUiB, maar ik geef toe, dat bekt niet zo lekker).

De analyse van de blootstellingsgegevens in de externe en interne diensten

Mijn eerste indruk was: oh dear, we hebben niet veel bruikbare informatie in België. Shame on us.

Er is namelijk een plethora aan interpretaties van "blootstelling" en "risico", niet alleen per bedrijf of functie, maar ook per externe dienst en per individuele arbeidsarts. Er is gewoonweg geen uniformiteit in registratie of interpretatie.

Bovendien blijkt de kwaliteit van toegewezen risicocodes ook op geen orgel te trekken. Een voorbeeld? Bijna 6000 werknemers met het risico organoloodverbindingen (zoals tetra-ethyllood). Ken je dit nog? Het werd gebruikt om het octaangetal van benzine te verhogen, zodat die klopvaster werd. Tot men vond dat dit toch niet zo gezond was, men steeds vaker de term "loodvrije benzine" tegenkwam. Sinds 15 jaar wordt tetra-ethyllood geheel niet meer gebruikt. Dus what gives? 6000 werknemers waarvan het risicoprofiel sinds minstens 15 jaar niet meer is gecorrigeerd, ondanks het feit dat die - op basis van deze achterhaalde risicocode - verplicht jaarlijks op periodiek onderzoek moeten komen.

De interne diensten doen het een stuk beter. Veel uitgebreider verslagen, consistentere risicoanalyses, correctere biomonitoring... natuurlijk betreft het telkens interne diensten van  grote chemische bedrijven, waar er net een interne dienst is omdat er chemische risico's zijn.

Maar toch. 96% van de bedrijven in België met chemische risico's betreffen KMO's, goed voor 35% van de tewerkstelling. Voor de goede verstaander: meer dan 1 op de 3 werknemers met blootstelling aan chemische risico's werkt in een KMO, waar er een minder getrouwe risicoanalyse bestaat, en bijgevolg een minder goede opvolging van de gezondheidsrisico's. Dat is een probleem.

Frankrijk blijkt het veel beter te doen. De regelmatig uitgevoerde SUMER onderzoeken zijn zeer uitgebreid en zeer kwaliteitsvol. 

Enfin, om al deze redenen is dus beslist om niet te baseren op deze brol, maar dan wel een peiling te doen, een "probe" dus.


Welke stoffen

Er was geen budget voor een all-out onderzoek, dus hebben de onderzoekers gekeken naar welke stoffen prioritair onderzocht dienden te worden. Dit deden ze in functie van het inherente gevaar (zoals bij zware metalen), de ernst van gezondheidseffecten (zoals kanker), het verbruik (hoeveel; via registraties van REACH), de blootstelling (data vnl. gehaald uit de SUMER), de sector (zoals de bouwsector) en op basis van al elders uitgevoerde dergelijke oefeningen (zoals die door de RIVM in 2015).

De lijst van 14 geselecteerde stoffen of categorieën is uiteindelijk herwerkt tot 22 onderstaande stoffen:
  • Solventen
    • Chloorhoudende koolwaterstoffen
      • Trichloorethyleen
      • Perchloorethyleen
      • Methyleenchloride
      • 1,2-dichloorethaan
      • Chloroform
    • Aromatische koolwaterstoffen
      • Benzeen
      • Tolueen
    • Ketonen
      • Methyl-iso-butylketon
  • Organische verbindingen
      • Formaldehyde
  • Vezels
      • Asbest
      • Refractaire keramische vezels
  • Stofdeeltjes
      • Houtstof
      • Kristallijne silica (kwartsstof)
      • Poederlakken
  • Rook
      • Lasrook
      • Dieseluitlaat
  • Isocyanaten
      • Methyleen-bis(fenyl)-isocyanaat (MDI)
      • Hexamethyleen-di-isocyanaat (MDI)
      • Tolueen-di-isocyanaat (TDI)
  • Metalen
      • Cadmium
      • Lood en loodverbindingen
      • Beryllium


Het resultaat

Doel was om 80 arbeidsartsen van een externe en 10 arbeidsartsen van een interne dienst in te schakelen die elk 20 vragenlijsten zouden invullen; in totaal 1800 vragenlijsten dus. De werknemers werden willekeurig gekozen tijdens de periodieke gezondheidsbeoordeling (elke vijfde, tiende, vijftiende, ... werknemer van de dag).

Uiteindelijk zijn er 47 artsen bereid gevonden (37 NL** en 10 FR; 4,7% van de totale populatie van arbeidsartsen), wat uiteindelijk resulteerde in totaal 666 vragenlijsten. Toch even ter vergelijking: aan de SUMER van 2010 in Frankrijk hebben 2400 arbeidsartsen deelgenomen (43%) en zijn er ongeveer 500.000 werknemers bevraagd. Maar goed, dit was een pilootproject met een beperkt budget, dus niet helemaal te vergelijken. Still...

Enfin; 47% van de bevraagde werknemers bleek in de voorafgaande arbeidsweek blootgesteld aan minstens één chemisch product uit bovenstaande lijst. De vaakst gerapporteerde stoffen waren:
  • Dieseluitlaat (14%)
  • Lasrook (12%)
  • Tolueen (10%)
  • Houtstof (9%)
  • Kristallijn silica (7%)
  • Formaldehyde (6%)
  • Asbest (4%)
  • Lood en loodverbindingen (3%)

Deze toch hoge percentages verrassen me enigszins. 

Andere conclusies uit de studie, naar de grootste blootstellingen:
  • Vooral mannen
  • Tijdens de "productie en fabricage" van materialen
  • 50 jaar of ouder
  • In KMO's met 21-50 werknemers

Ook opvallend was dat het gebruik van preventieve maatregelen vaak ontoereikend was. De bevraagde werknemers beschikten vaak niet over collectieve of persoonlijke beschermingsmiddelen, voornamelijk bij
  • Dieseluitlaat (54%)
  • Houtstof (32%)
  • Kristallijn silica (20%)

Algemene conclusie van de PROBE studie was dat via een dergelijk systeem van peilpraktijken een preciezer beeld mogelijk is van de blootstelling van de Belgische werknemers aan chemische stoffen.

Mijn voornaamste conclusie is dat er nog heel wat werk aan de winkel is, zowel op het vlak van bescherming van de Belgische werknemers aan chemische producten, als voor de externe diensten in het correct registreren en opvolgen van deze risico's.


* Ok, ik doe niet aan BASE jumping of free solo climbing, maar ik heb er wel eens iets over gelezen. 
** Als je het nog verder wilt uitsplitsen: 80% van de deelnemende arbeidsartsen kwamen uit Antwerpen (16) en Vlaams-Brabant (12).

Populaire posts van deze blog

Jicht en jus (d'orange)

Recent heb ik gelezen dat softdrinks een jichtopstoot kunnen veroorzaken! Drinken van twee gesuikerde softdrinks per dag zou de kans op een jichtopstoot met 85% doen stijgen. Het vruchtsuiker (fructose) is verantwoordelijk voor dit verhoogd risico, dieetdranken geven geen probleem. Ook andere producten die fructose bevatten (fruitsappen, appels en sinaasappels) geven een verhoogde kans op jicht!? Kijk, dat is dus nieuw voor mij. In alle overzichtslijstjes voor jichtlijders vind je net terug dat je fruit naar believen mag nuttigen. Snoepjes die fructose bevatten moet je dan weer vermijden. Ja, het wordt soms verwarrend. Jicht is een reumatische aandoening. Ze is al heel lang geleden beschreven.  De Griekse geneesheer Hippocrates had het er 25 eeuwen geleden al over. Men dacht wel altijd dat jicht een gevolg was van een overdaad aan alcohol en rijkelijke maaltijden. De jichtlijder kreeg alle schuld voor zijn ziekte in de schoenen geschoven. Maar het is een te hoog urinezuurgehal

Chloorgas

In de Jordaanse havenstad Aqaba zijn zeker twaalf mensen omgekomen en 250 anderen gewond geraakt bij een ongeval met een container met chloorgas. Het giftige gas kwam vrij toen de container tijdens het transport viel. Het ongeval vond plaats op 27 juni 2022. Een container met 25 ton chloorgas moest per schip naar Djibouti in de Hoorn van Afrika gebracht worden. Maar toen een kraan de container op het schip probeerde te plaatsen, stortte de container naar beneden en meteen kwam een grote gele gifwolk vrij. Bij het ongeval kwamen minstens twaalf mensen om het leven. Nog eens 250 anderen raakten gewond. De gewonden werden overgebracht naar twee openbare ziekenhuizen, een privéziekenhuis en een veldhospitaal. Chloor is bij kamertemperatuur een geelgroen gas met een typische, irriterende geur. Door afkoeling of door drukverhoging wordt het een heldere, amberkleurige vloeistof. Het wordt als vloeistof in aangepaste containers getransporteerd. Het kent vele toepassingen o.a. als bleekmiddel i

Moderne lotusvoeten

Vandaag verscheen een artikel op VRT NWS , dat schoenen met hoge hakken (voorlopig) lijken te hebben afgedaan. Nu kan ik eindelijk een tekst die ik al sinds begin 2020 als "draft" heb staan, publiceren! Wanneer we lezen over de praktijk van het voetinbinden in het oude China, gruwelen we van zulke barbaarse martelpraktijken. Hoe heeft een schoonheidsideaal ooit in zulke mate kunnen ontsporen? Nochtans bezondigen wij ons aan gelijkaardige praktijken, alleen is het moeilijker om zulke dingen objectief te beoordelen, wanneer je zelf in die cultuur verweven zit. Voetinbinden Ik ga dit cultureel gegeven toch even kaderen. De praktijk van voetinbinden heeft zich in China ontwikkeld tijdens de Tang-dynastie (618-907 na Chr.). Het hield in dat men bij jonge meisjes de voeten omzwachtelde. De vier kleine tenen werden naar binnen geplooid en braken uiteindelijk vanzelf. De grote teen bleef recht. Het resultaat was een "lotusvoetje". Dit gold als een teken van wels