Het is weer die tijd van het jaar: kerstlichtjes, gezellige sferen en feestelijke decoraties - zowel thuis als op het werk. Voor wie nog geen kerstboom heeft opgezet, kan het nuttig zijn om eerst even stil te staan bij een aantal veiligheidstips. Zo geniet iedereen met een gerust hart van een zorgeloze en sfeervolle kerstperiode.
Natuurlijke vs. kunstkerstbomen
Vroeger was dat wellicht anders, maar tegenwoordig zijn kunstkerstbomen doorgaans brandveiliger. Natuurlijke kerstbomen kunnen wel worden behandeld met brandvertragende middelen, maar niet-professionele behandelingen hebben zelden het gewenste effect. Het vochtgehalte van de naalden is daarbij de bepalende factor: hoe droger de boom, hoe sneller deze kan ontbranden.
Vochtgehalte als kernfactor
Een verse boom die voldoende vocht bevat, is moeilijk aan te steken. Droge bomen ontbranden daarentegen zeer snel, zelfs door een kleine warmtebron zoals een omvallende kaars. Een droge, onbehandelde natuurlijke kerstboom kan binnen 30 seconden volledig in brand staan.
Het brandgedrag verschilt niet wezenlijk tussen bomen met of zonder kluit. Belangrijk is wel dat de boom continu toegang heeft tot water. Bij bomen zonder kluit is een houder met zichtbaar waterreservoir aan te raden. Bij bomen met kluit is het moeilijker te controleren of de wortels voldoende vochtig blijven, tenzij de boom in de pot is gekweekt en alle wortels nog intact zijn.
Verzorging van de boom
- Koop een verse boom en controleer dit door licht met de stam op de grond te tikken. Vallen er amper groene naalden uit, dan is de boom vers.
- Zaag bij een boom met kluit (niet in pot gekweekt) de stam direct boven de kluit af. Bij een boom zonder kluit zaagt men ongeveer 3 cm van de onderkant recht af.
- Gebruik een houder met voldoende watercapaciteit: richtlijn is 1 liter per 2,5 cm stamdiameter.
- Houd de onderste 5 cm van de stam steeds in het water of zorg bij een kluitboom dat de aarde vochtig blijft.
Plaatsing in de ruimte
Zelfs goed verzorgde bomen kunnen vlam vatten. Positioneer de kerstboom zo dat de kans op letsel en schade bij brand minimaal is:
- Houd ten minste 1,5 keer de boomhoogte afstand tot (nood)uitgangen. In ruimten met slechts één uitgang geldt minimaal 3 keer de boomhoogte.
- Plaats niet meerdere bomen dicht bij elkaar; houd ten minste 2 keer de hoogte van de grootste boom als onderlinge afstand aan.
- Vermijd vluchtroutes, gangen en trappenhuizen.
- Houd minimaal 1,5 keer de boomhoogte afstand tot blusmiddelen of brandmeldpanelen.
- Houd zeker 2 meter afstand tot gordijnen of ander makkelijk brandbaar materiaal.
- Houd minstens 1 meter afstand tot radiatoren om uitdroging te beperken.
- Houd minstens 2 meter afstand tot open vuur of kaarsen.
- Verwijder de boom direct zodra deze bruine naalden of grote hoeveelheden naalden verliest.
Versiering
Kerstversiering kan brand veroorzaken of verspreiden. Let daarom op het volgende:
- Gebruik nooit echte kaarsjes in de boom.
- Houd kaarsen minimaal 2 meter van de boom verwijderd.
- Gebruik geen defecte kerstverlichting. Schakel verlichting uit bij afwezigheid of ’s nachts.
- Kies bij voorkeur voor onbrandbare of moeilijk brandbare versiering (zoals aluminium of glas). Beperk brandbare decoratie tot maximaal 100 g per meter boomhoogte (exclusief verlichting).
Grootte van de boom en ruimteafmetingen
Een brandende kerstboom produceert veel warmte en rook. Grotere ruimten met voldoende hoogte en oppervlakte bieden meer tijd om veilig te vluchten. Richtlijnen hiervoor zijn beschikbaar op basis van boomhoogte en ruimtevolume. In een grotere ruimte kan men veiligere vluchtscenario’s handhaven dan in kleinere ruimten, maar specifieke situaties vragen om een deskundige beoordeling.
Voor meer informatie:
- AP Hogeschool Antwerpen - Oh brandeboom
- Stichting brandwonden - Kerstboom
- U.S. Fire Administration - Holiday Fire Safety